Ana Sayfa

Demokrasi
Dikkat Çekenler
Önce Demokrasi
AB Yolunda
Haklarımız
Savaşa Hayır
Sivil Toplum
Sivil Anayasa
Minidev'in Amacı

Kültür
K Dergisi
Kültür-Sanat
Çevre
Gey-Lezbiyen Kültürü
L.G.B.T.T Yazıları
Alternatif Tıp
Başucu Yazıları
Cinsel Yaşam
Doğan Cüceloğlu İle
İletişim Dünyası

Farklı Renkler,
Farklı Kültürler

Süryani Kültürü
Yahudi Kültürü
Ermeni Kültürü
Rum Kültürü

Diğer
Minidev'de yazmak
ister misiniz?

Reklamlarınız İçin
İletişim

YAZARLAR





Güncelleme: 16. 11. 2005


10-17 Aralık İnsan Hakları Haftası
İnsanlar arasında ırk, din, renk, yaş, cinsiyet ayırımı yapmadan sevgi, saygı, dostluk duygularını geliştirmek, insanın insan olmak haysiyeti ile sahip olması gereken hakların hepsine " İnsan Hakları" denir. İnsan hakları, kişiyi kendi özüyle yaşatacak kurallardır. İnsanın insana hükmetmesi, onu ezmesi insan onuruna yakışmayan ve kabul edilemeyecek bir davranıştır. Bu tür ayırımların yapıldığı toplumlarda kavga, çatışma, isyan eksik olmamıştır. İnsanlar arasında hak, eşitlik, adalet, özgürlük düşüncesi yaygınlaştıkça bu konuyla ilgili mücadeleler de artmıştır.

Uluslararası Af Örgütü:
"Güldünya'ya Sesleniş" Mektup Yarışması

Uluslararası Af Örgütü (UAÖ) Türkiye Şubesi, yürütmekte olduğu "Kadına Yönelik Şiddete Son!" kampanyası çerçevesinde, namus kisvesi altında işlenen cinayetlerle ilgili duyarlılığı arttırmak amacıyla "Güldünya'ya Sesleniş" başlıklı bir mektup yarışması düzenliyor.

Teyzesinin damadının tecavüzüne uğrayarak hamile kalan ve kardeşleri tarafından, ailenin "namusunu" temizlemek için Şubat 2004'te öldürülen Güldünya Tören, yaşadığı trajediyle Türkiye'de namus cinayetlerinin görünür hale gelmesinde büyük rol oynadı. Bu nedenle UAÖ, kadınlara yönelik aile içi şiddetin en korkuncu olan ve soğukkanlılıkla işlenen namus cinayetlerine karşı söyleyecek sözü olan herkesi, Güldünya'ya mektup yazmaya davet ediyor. Yaş ve cinsiyet kısıtlaması olmayan mektup yarışmasında, katılım için en önemli ölçüt, yazım dilinin toplumsal cinsiyet duyarlı olması ve kadına yönelik şiddeti olağan bulan, kabul eden ve kabullenen toplumsal bakış açısının değişmesine yönelik bir yaklaşımla yazılması olarak belirlendi.

Mektupların son kabul tarihinin 5 Şubat olduğu yarışmanın sonuçları, 8 Mart 2006 tarihinde düzenlenecek törenle açıklanacak.

Yarışma seçici kurulunda şu isimler bulunuyor:
Aylin Aslım; Emine Yaman; Halime Güner; İlkay Bahçetepe; Leyla İpekçi; Leyla Pervizat; Nebahat Akkoç; Şevket Akdemir; Yeşim Denizel; Yıldırım Türker

Yarışmaya katılmak isteyenler www.amnesty-turkiye.org sitesinden ya da 0212-258 4367 numaralı telefondan katılım koşullarını öğrenebilecekler.

Arkaplan bilgisi
Uluslararası Af Örgütü Mart 2004'te kadınların evde, toplumda ve devlet elinde yaşadığı şiddete karşı dünya çapında bir kampanya başlattı. Kampanyanın temel amacı, kadına yönelik şiddetin bir insan hakkı ihlali olduğunun altını çizmek, toplumun her kesiminden kadının bu ihlale maruz kaldığını göstererek fiziksel, zihinsel ve ekonomik şiddeti sona erdirmektir. Toplumda, kültürel, dini ya da sosyal mazeretlerle olağan görülen kadına yönelik şiddetin sona ermesi için devletten sivil toplum örgütlerine, kadın erkek herkesin birlikte mücadele etmesi gerekiyor. Kadına yönelik şiddet gücünü ayrımcılıktan almaktadır. Devlet dışı aktörlerin yönelttiği şiddetten, önlenmesi ve cezalandırılması için gereken çabayı göstermemesi durumunda, devletin sorumlu tutulması gerektiği gerçeğinden yola çıkan UAÖ, tüm ulusal ve uluslararası kurumlara, kadına yönelik şiddete karşı etkin mücadele edilmesi için çeşitli tavsiyelerde bulunmaktadır.

Toplumda duyarlılığı arttırmak ve kanıksanmışlık duvarını kırmak için UAÖ Türkiye Şubesi, kampanyanın başlangıcından bugüne çeşitli etkinlikler düzenledi. Futbol takımlarının sahaya pankartlarla çıkmaları, sokakta kadına yönelik şiddete dair istatistikler içeren nikah şekerleri dağıtılması, şiddet mağduru kadınlar anısına kurulan lale bahçeleri ve Anadolu'nun 6 iline otobüsle yapılan bilgilendirme turları bunlardan bazıları.

Kampanya ve yarışma ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için:
Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi: 0212-258 4367; [email protected]; www.amnesty-turkiye.org
Özlem Dalkıran: [email protected]; 0532-236 5025

Uluslararası Af Örgütü
301. Madde
İfade Özgürlüğüne Yönelik Bir Tehdittir Derhal Kaldırılmalıdır

Uluslararası Af Örgütü, Türk Ceza Yasası'nın (TCY) 301. Maddesinin insan hakları savunucuları, gazeteciler ve diğer sivil toplum üyelerine karşı, muhalif görüşlerini barışçıl yollarla ifade ettikleri için, haklarında kovuşturma başlatmak için sıklıkla kullanılıyor olmasından derin kaygı duymaktadır. Türklük, Cumhuriyet ve Devletin temelleri ve kurumlarına hakaretle ilgili olan 301. Madde, 1 Haziran 2005 tarihinde yapılan yasal reformlar döneminde eski ceza yasasının 159. Maddesinin yerine konmuştur. UAÖ, 159. Maddenin şiddet içermeyen eleştirel fikirlerin yargılanması için kullanılmasına defalarca karşı çıkmış ve Türkiye yetkililerine bu maddeyi kaldırmaları için çağrıda bulunmuştu.

Örgüt, 301.Maddedeki geniş kapsamlı ve muğlak tanımların da birçok farklı eleştirel fikrin keyfi olarak kovuşturmayla sonuçlanabileceğinden endişelidir. Madde şöyle: Türklüğü, Cumhuriyeti veya Türkiye Büyük Millet Meclisini alenen aşağılayan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini, Devletin yargı organlarını, askeri veya emniyet teşkilatını alenen aşağılayan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Türklüğü aşağılamanın yabancı bir ülkede bir Türk vatandaşı tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte bir oranında artırılır. Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz. Maddenin 4. paragrafındaki tanımlama "açıkça hakaret"ten ziyade "eleştiri" sayılan ifadelerin suç oluşturmayacağını ifade etmektedir.

UAÖ, eleştiriyle hakaret arasındaki farkı belirlemeye çalışmanın oldukça sorunlu olduğunu düşünmektedir. Suçun yasal olarak kesin tanımlanmaması savcı ve hakimlerin keyfi yorumlamasına yol açacaktır. Adalet Bakanı Cemil Çiçek'in kendisinin bile, "tüm sorun yasaların nasıl yorumlandığıyla ilgilidir" dediği bildirilmektedir. UAÖ 301. Maddenin ifade özgürlüğüne doğrudan bir tehdit oluşturduğuna inanmaktadır.

İfade özgürlüğü Uluslararası medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesinin 19. Maddesi ve Avrupa İnsan Hak ve Temel Özgürlüklerinin Korunması Sözleşmesinin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) 10. Maddesiyle koruma altına alınmıştır. Türkiye bu iki Sözleşmeye de taraftır ve bu nedenle bu özgürlüğün kullanılması ve korunması yönünde yasal yükümlülüğü vardır. Buna rağmen UAÖ'ne, çeşitli görüşlerin ifade edilmesi nedeniyle kişilere 301. Maddeden açılan davalarla ilgili sürekli bilgi gelmektedir. Bu vakalardan bazıları aşağıda özetlenmektedir.

Örgüt, yazar Orhan Pamuk davasına odaklanan uluslararası ilginin daha az tanınan ancak haklarında aynı maddeden dava açılan diğerlerine de ışık tutacağını ümit etmektedir. Yukarıda sözü edilen kaygılarla ilgili UAÖ, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarına da dikkat çekmektedir:
Kabul edilebilir eleştirinin sınırları söz konusu politikacılar olduğunda, özel kişilere göre daha geniştir (Lingens v Avusturya, 1986); hükümete nazaran daha kapsamlıdır (Castells v İspanya, 1992) ve demokratik bir devletin yetkilileri provokatif ve aşağılayıcı olsa bile eleştiriyi kabullenmelidir (Özgür Gündem v Türkiye, 2000). Ayrıca, yasa erişilebilir olmalı ve yasanın nasıl uygulandığının yurttaşlar tarafından algılanacağı kadar net olmalıdır. (Sunday Times v Birleşik Krallık, 1998).

İlaveten, UAÖ Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi'nin 1589 (2003)1 nolu Tavsiye Kararını da hatırlatmaktadır: Kararda, diğerlerinin yanı sıra, devletleri "basında ifade özgürlüğünün cezai kovuşturmaya uğramasına yol açan yasaların kaldırılması", "muhalif medya üzerindeki her türlü ekonomik ve yasal tacizin sona erdirilmesi" ve "Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin ifade özgürlüğü ile ilgili içtihatlarının ulusal yasalara dahil edilmesi ve konuyla ilgili hakimlere eğitim verilmesi" yönünde teşvik etmektedir.

301. Maddeden açılan davalar
Orhan Pamuk uluslararası üne sahip olan ve Kar ve Benim Adım Kırmızı gibi kitapları birçok dile çevrilen ve olumlu eleştiriler almış olan bir Türk yazar. 5 Şubat 2005 tarihinde Tages Anzeiger adlı bir İsviçre gazetesine verdiği röportaj sırasındaki bazı açıklamaları nedeniyle hakkında 301. Maddeden dava açıldı. Röportajda Orhan Pamuk, "30 bin Kürt ve bir milyon Ermeninin öldürüldüğünü" söylemiş, "Neredeyse hiç kimsenin bundan söz etmeye cesaret edemediğini, ancak kendisinin söylediğini"; bu nedenle nefret edildiğini belirtmişti. Davanın ilk duruşması 16 Aralık 2005 tarihinde Şişli Asliye Hukuk Mahkemesinde görülecek.

Hrant Dink İstanbul'da Ermenice yayınlanan Agos gazetesinin yazarı ve yazı işleri müdürü. Ermeni kimliğiyle ilgili yazdığı bir yazıda "Türklüğe hakaret ettiği" gerekçesiyle Şişli Asliye Hukuk Mahkemesinin 7 Ekim 2005 tarihinde verdiği 6 ay hapis cezası ertelendi. Davaya bakan savcının iddiasına göre, Hrant Dink makalesini Türk ulusal kimliğini aşağılamak amacıyla yazmıştı. Mahkeme cezayı gazetecinin daha önce sabıkası olmaması nedeniyle, aynı suçu bir kez daha tekrarlamaması koşuluyla tehir etti. Hrant Dink hâlâ temyiz kararını bekliyor. Ancak, başka bir nedenle hakkında 301. Maddeden açılan bir başka dava bulunuyor (aşağıda). Hapsedilmesi durumunda Uluslararası Af Örgütü Hrant Dink'i bir düşünce mahkumu olarak kabul edecektir.

Şehmus Ülek Mazlum Der Başkan Yardımcısı. 14 Aralık 2004 tarihinde Mazlum Der Urfa Şubesinin düzenlediği "Küresel Güvenlik, Terör ve İnsan Hakları, Çokkültürlülük, Azınlıklar ve İnsan Hakları" başlıklı konferansta yaptıkları konuşmalar nedeniyle, Şanlıurfa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi O ve Hrant Dink aleyhine eski TCK'nın 159.Maddesinden (yeni TCK 301. Maddesi) açtığı dava 28 Nisan 2005'te görülmeye başlandı. Şehmus Ülek konuşmasında Türkiye Cumhuriyetinin ulus-devlet kurma projesinin özellikle ülkenin güneydoğusunu etkilediğinden; Hrant Dink ise Türk kimliğine dair resmi görüşle ilgili kişisel algılamasından söz etmişti. Bir sonraki duruşma 9 Şubat 2006'da olacak.

Mayıs 2005'te Beyoğlu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde yayıncı Ragıp Zarakolu aleyhine, Dara Zakayan'ın kitabının Türkçe çevirisini (Bir Ermeni Doktorun Yaşadıkları: Garabet Haçeryan'ın İzmir Güncesi; İstanbul: Belge 2005) basmaktan dolayı açılan dava görülmeye başlandı. Ragıp Zarakolu, "Türklüğü ve güvenlik güçlerini aşağıladığı" gerekçesiyle TCK'nın 159. Maddesinden, ardından da TCY 301. Maddeden yargılanıyor. Aleyhinde bir başka dava da George Jerjian'ın yazdığı kitabın Türkçesini (Gerçek Bizi Özgür Kılacak; İstanbul: Belge 2004) bastığı için açıldı. Bu dava da "devlet ve cumhuriyete hakaretten" TCK 159 (daha sonra 301'e çevrildi) uyarınca ve "Atatürk'ün hatırasına hakaret" nedeniyle de 5816 nolu yasa uyarınca açıldı.

Fatih Taş, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi öğrencisi ve Aram Yayınevinin sahibi. Amerikalı bir akademisyen olan John Tirman'ın yazdığı kitabın Savaş Ganimetleri: Amerikan Silah Ticaretinin İnsan Bedeli (İstanbul: Aram, 2005) Türkçesini yayınladığı için halen 301. Maddeden yargılanıyor. İddiaya göre kitapta yer alan haritada Türkiye'nin büyük bir bölümü aslında Kürt olduğu ve Türk ordusunun 1980ler ve 90larda ülkenin güneydoğusunda birçok insan hakkı ihlali işlediğini iddia ediyor. Fatih Taş kitapta daha önce Türkiye Büyük Millet Meclisi ya da medyada tartışılmadık hiçbir şeyin yer almadığını ve Türkiye'yi ve Türklüğü aşağılamadığını öne sürüyor.

Bildirildiğine göre savcı kitaptaki her "hakaret"in ayrı bir suçlama olarak ele alınması ve yargılanmasını ve Fatih Taş'a 10 yıl 6 ay hapis cezası verilmesini istiyor. Bu davanın bir sonraki duruşması 2 Aralık 2005 günü İstanbul 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde yapılacak. Kitapta yer alan başka açıklamalar nedeniyle de Fatih Taş hakkında Atatürk'e alenen hakareti yasaklayan 5816. Maddenin 1/1 ve 2. maddelerinden dava açıldı.

Murat Pabuç malûlen emekli bir teğmen. Türk ordusunda görev yaptığı sırada Ağustos 1999 depremine ve ardından yaşandığı iddia ettiği kurumsal yolsuzluklara tanık oldu. Askeri görevleriyle ilgili yaşadığı düş kırıklığı ve askerlerin sıradan insanlardan yabancılaştığını düşünerek emirlere itaat etmemeye başladı. Sonunda psikiyatrik tedavi görmeye başladı. Haziran 2005'te Boyalı Bank Nöbetini Terk Etmek adlı kitabını yayınladı. Orduda yaşadıklarını ancak böyle ifade edebildiğine inanıyor. Sonuç olarak "orduyu alenen aşağıladığı" gerekçesiyle 301.Maddeden yargılanıyor.

Birol Duru gazeteci. Güvenlik güçlerinin Bingöl ve Tunceli'de ormanları yaktığına dair İHD'nin yaptığı açıklamayı Dicle Haber Ajansı'nda yayınladığı için 17 Kasım 2005'te 301.Madde uyarınca "güvenlik güçlerini aşağılama" ile suçlandı.

İHD Bingöl Şubesi başkanı Rıdvan Kızgın da basın açıklamasının içeriği nedeniyle bir başka yasayı ihlal etmekle suçlanıyor. Rıdvan Kızgın aleyhine 2001'den beri 47 dava açıldı.

UAÖ Türkiye ve Avrasya'daki insan hakları savunucularıyla ilgili yürüttüğü kampanya bağlamında Kızgın'la ilgili bir web eylemi yürütmekte: web.amnesty.org/pages/tur-161105-action-eng. Birol Duru'nun davasının 8 Aralık 2005'te sona ermesi bekleniyor.

UAÖ 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren yasal reformlarla yapılan birçok değişiklikten hoşnuttur. Ancak, yukarıda anlatılan davaların yaygınlığı ve sıklığının 301.Maddenin ifade özgürlüğüne karşı bir tehdit oluşturduğuna inanmakta ve kaldırılması için çağrıda bulunmaktadır. "Resmi tarihe" ya da hakim ideolojiye ters düşen görüşlerini ifade eden insan hakları aktivistleri, yazarlar, yayıncılar -aslında herkes- kendilerini yargı önünde bulabilir.

Bu davaların hapis cezası yerine daha çok para cezası ya da beraatle sonuçlanması veya suçlamaların düşürülmesi teselli edici sayılamaz. Bu hukuki sürecin başlatılması muhalif sesleri susturmaya çalışmanın bir yoludur ve derhal bu konuyla ilgilenilmelidir.

UAÖ 301.Maddenin Türkiye'nin uluslararası yasal yükümlülüklerine aykırılık teşkil ettiğini düşünmekte, bu nedenle de Türkiye yetkililerinin, haklarında bu maddeden kovuşturma başlatılmış tüm davaları feshetmesi ve 301. Maddeyi tamamen kaldırması için çağrıda bulunmaktadır.

MAZLUMDER İSTANBUL ŞUBESİ
2005 BİREYSEL BAŞVURULARI RAPORU

I - KİŞİ ÖZGÜRLÜĞÜ VE GÜVENLİĞİ
a-Haksız Gözaltı: 47
b-İşkence,Darp ve kötü muamele: 16
c-Tutuklama: 11
d-Cezaevi sorunları: 45
e-Tehdit/Saldırı/takip edilen: 3
f-Faili meçhul / Kayıp: 6
g-Sınırdışı Edilme: 3
h-Adam Kaçırma: 2

II-EĞİTİM HAKKI İHLAL EDİLENLER
a-Okula / Sınava alınmayan: 27
b-Kaydı yapılmayan: 6
c-Kat sayı eşitsizliği/Denklik: 19
d-İlköğretimde taciz: 1
e-İlköğretimde dayak: 29

III- İNANÇLARI NEDENİYLE HAKLARI İHLAL EDİLENLER
a-İnancı nedeniyle ayrımcılığa maruz kalanlar: 13
b-Sakallı olmaları nedeniyle mağdur olanlar: 2
c-Başörtülü fotoğraf nedeniyle işlemi yapılmayan:4
d-Basılan / Kapatılan Kuran Kursu: 3

IV- ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜNE YÖNELİK İHLALLER
Sivil toplum örgütlerine yönelik baskılar / engeller: 11

V- DÜŞÜNCE VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNE YÖNELİK İHLALLER & BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
a-Mahkum Olan: 3
b-Kapatılan / Toplatılan / Yasaklanan Yayın: 2
c-Toplantı ve gösteri yürüyüşü engeli: 6

VI - DİĞER BAŞVURULAR
a-Çocuk Hakları ihlalleri: 36
b-Hasta Hakları İhlali: 13
c-Mülkiyet hakkına yönelik ihlaller: 41
d-Sığınma / iltica hakkı: 13
e-Çalışma hakkına yönelik ihlaller: 27
f-Adil Yargılanma hakkı: 5
g-Diğer: 23
h-İlgili kurumlara yönlendirilen başvuru (yaklaşık): 300

TOPLAM BAŞVURULAR: 708


Raporun Devamı için tıklayın

 

Diğer duyurular için tıklayın

SİVİL TOPLUM













TÜM STK'lar
İÇİN TIKLAYIN


Yazarlar

Merih Akalın

Zehra Akdoğan

Cengiz Aktar

Uğur Alper

Orhan Bahçıvan

Dr. Arı Balcı

Rüstem Batum

Şabo Boyacı

Doğan Cüceloğlu

Şuayip Dağıstanlı

Dilek Dalaklı

Önal Demirci

Tuğrul Eryılmaz

Aynur Gedik

Dr. Mehmet Gürsel

Hakan Kuyucu

Sevin Okyay

Hakan Onum

Dr. Erhan Özer

Dr. Ender Saraç

Robert Schild

Cem Şen

Aykut Tankuter

Umur Talu

Anna Turay

Metin Yahya Üster

Aret Vartanyan

Dr. Nesrin Yetkin

Erol Yurderi

Servisler
YENI Okurdan

Bizi desteklemek
İster misiniz?


Yardım

E-posta

Favorilerinize
Ekleyin


miniDEV'i Tavsiye Et

İletişim

miniDEV'i
Ana Sayfanız yapın

Reklamlarınız İçin

 


Bu Sayfayı Beğendiysen Arkadaşına Yolla