Köroğlu Hikayesi'nin
Kars - Göle Anlatımı - 3


Köroğlu'nun Doğu'ya yaptığı üç Çin seferinden söz edildiğini belirtmiştik. Bu seferlerin ilkinde Zor Bezirgân'ı, ikincisinde Dağıstanlı Hasan'ı kaybettiği aktarılır. Köroğlu, intikam için üçüncü sefere hazırlanır. Ancak Zor Bezirgân'ı Köroğlu'nun kendisinin öldürdüğünü Hoylu Bey öğrenir. Bu durum karşısında Hoylu Bey, Köroğlu'na "kahpelik yaptın" diye türküler söyler.

Köroğlu, bu olaydan sonra Kiziroğlu, Hoylu Bey ve Demircoğlu'nun yoldaşlığından ayrılmasına engel olamaz. Güç yitirip zayıflayan Köroğlu kendini çok iyi koruyacağı bir bölgeye göç eder. Bu bölge ise, Iğdır Kalası'dır. Iğdır Kalası'na yerleştikten bir zaman sonra, kayınbabası Aras Paşa ile arası açılır. Bir söylenceye göre Köroğlu Aras Paşa'yı öldürüp Kala'nın tüm hükmünü eline geçirir. Bir başka söylenceye göre de, Aras Paşa vadesi yettiğini, öleceğini anlayınca, ki bu bana daha doğru geliyor, Kala'nın kumandanlığını Köroğlu'na bırakır.

Her ne şekilde olursa olsun. Biz Köroğlu'nu Iğdır dolaylarında görüyoruz. Hem de Kala kumandanı olarak. Üçüncü Çin seferini düzenledikten sonra, İpek Yolu üstünde Çin dolaylarına mal götüren tüm kervanları iğneden ipliğe varana kadar soyar. Maksat oğlunun öcünü almaktır. En son bir Asyalı kervancının soyulması üzerine, Çin orduları bu kaleye sefer ederler, Iğdır kalesinin dört kapısını kırarak, Köroğlu dahil tüm Delileri anında asarlar. Kale kumandanlığına ise Döne Sultan'ı getirirler. Döne Sultan baba tahtına oturduktan sonra Çin beylerine her yıl vergi vermekle cezalandırılır.

İşte Güdümen de burada söylencenin içine ikinci bir şahıs olarak girer. Daha sonra Güdümen'i Bozoğlan olarak orta Azerbaycan'da anlatılan söylencelerin içinde görüyoruz.

Köroğlu'nun sonunu anlatan bazı koçaklamaları burada size hatırlatacağız. Ancak tamamına yerimiz yetmeyebilir, bu yüzden şimdilik ilk iki koçaklamayı paylaşalım, devamını gelecek seferde...

Koçaklama 1:

Koymazam
Yığılsa mahlukat mahşer gurulsa
İsrafil surunu çala koymazam
Çekerem kılıcı kavga kurulsa
Uçurduram burda kala koymazam

Haber olsun Beyazid'in iline
İl düşmesin ben delinin eline
Hoy deyip binerem kır-At beline
Bu meydanı Rüstem Zal'a koymazam

Bir yiğit ki atasından var ola
Tülek Terlan gurbet elde sar ola
Beyazid'de neçe güzel var ola
Getirirsem birin bile koymazam

Badeler içmişem hele sarhoşam
Kork o günümde ki kaynayam coşam
Tülekler saldırtan bir terlan kuşam
Dönüp konsun diye dala koymazam

Kırarım kayaları yıkarım dağı
Hanlar zehir içer sultanlar ağı
Çenlibel dir Koç Köroğlu otağı
Şah da gelse Çenlibele koymazam

***

Köroğlu'nun sonunu anlatan bir başka koçaklama ise Bezirgân ile Döne Sultan arasında geçiyor. Şimdi o koçaklamayı yazalım:

Koçaklama 2:

Söyleşi
Aldı Şirin Döne:
Çin eline gidip geri döndünüz
Baç vermeden geçmek olmaz
Bezirgan Doğru gelip Çenlibel'e indiniz
Baç vermeden geçmek olmaz bezirgan

Aldı Usta Firenk:
Bu yollarda baç verip baç almadım
Yiğit isen elle yüklleri şimdi
Nice yollar geçtim hasmım bulmadım
Yiğitisen elle yükleri şimdi

Aldı Şirin Döne:
Çenlibel'in sahibiyim gördünüz
Eğlendiniz bu ellerde durdunuz
Güdümen'e bir kaç kamçı vurdunuz
Baç vermeden geçmek olmaz Bezirgan

Aldı Usta Firenk:
Ömrümde ben baç vermeyi görmedim
Hiçbir yerde eğlenip de durmadım
Uşağını döğdüm baçın vermedim
Yiğit isen elle yükleri şimdi

Aldı Şirin Döne:
Belimde kılıncım sade cevahir
Vallahi dünyanı ederem zehir
Kelleni keserim hey Firenk Kafir
Baç vermeden geçmek olmaz Bezirgan

Aldı Usta Bezirgan:
Aklı noksan karıların zatından
Sallasam kargıyı düşen atından
Belin sıksam canın çıkar götürden
Yiğit isen elle yükleri şimdi

Aldı Şirin Döne:
Hele gelsin yiğitlerin dizilsin
Kılınçlar kınından çıkıp çözülsün
Yazı neyse alnımıza yazılsın
Baç vermeden geçmek olmaz Bezirgan

Aldı Usta Firenk:
Duydum Çenlibel'in suyu akmıyor
Güzelleri yaylalara çıkmıyor
Yiğitleri gayrı canlar yakmıyor
Yiğit isen elle yükleri şimdi

Aldı Şirin Döne:
Çenlibel'den beri sefer eyledim
Güzelleri yaylalarda yayladım
Kırk yiğide geldiğimi söyledim
Baç vermeden geçmek olmaz Bezirgan

Aldı Usta Firenk:
Hey n'olanda cazu kadın n'olanda
Dert insanı bölük bölük bölende
Serdarlarım sana karşı gelende
Yiğit isen elle yükleri şimdi

Aldı Şirin Döne:
Şirin Döne derler benim zatıma
Hiçbir yiğit çıkamadı katıma
Döner seni çiğretirim atıma
Baç vermeden geçmek olmaz Bezirgan

Aldı Usta Firenk:
Usta Firenk ölür vermez bu baçı
Böyle şeyler bana zehirden acı
Ömrümde duymadım bu baç ne baçı
Yiğit isen elle şimdi yükleri

Orhan Bahçıvan
Essen

Diğer yazıları için tıklayınız

Önceki

Devamı