Arşivdeki yazıları listelemek için lütfen tıklayınız!

Ana Sayfa

Demokrasi
Dikkat Çekenler
Önce Demokrasi
AB Yolunda
Haklarımız
Savaşa Hayır
Sivil Toplum
Sivil Anayasa
Minidev'in Amacı

Kültür
K Dergisi
Kültür-Sanat
Çevre
Gey-Lezbiyen Kültürü
L.G.B.T.T Yazıları
Alternatif Tıp
Başucu Yazıları
Cinsel Yaşam
Doğan Cüceloğlu İle
İletişim Dünyası

Farklı Renkler,
Farklı Kültürler

Süryani Kültürü
Yahudi Kültürü
Ermeni Kültürü
Rum Kültürü

Diğer
Minidev'de yazmak
ister misiniz?

Reklamlarınız İçin
İletişim

YAZARLAR


BYLEN BYLUR
Ragyp Zarakolu / Evrensel:


Medreselerde en a?yr derslerden biri “Bina” idi. Arapçanyn fiil çekimleri çok ayryntylydyr, Fransyzcanyn fiil çekimlerinden daha da a?yr. Y?te bina dersi salt Arapçanyn fiil çekimlerini konu edinen bir dersti. Daha sonraki modern lise olan Ydai’lerde de en bela derslerden biri idi. Bunun için yerle?mi? olan bir deyim de vardy:

“Bizim o?lan bina okur, döner döner bir daha okur!”.

Türk siyasetinin en bela derslerinden biri de galiba Anayasa Dersi.

“Bizimkiler anayasa yapar, döner döner bir daha yapar!”

Gecekondudan beter.
Bir türlü betonarme hesaplarymyz tutmuyor.
Bina kuruyoruz, hep çöküyor.
Söküklerimiz diki? tutmuyor.
Kötü biçilmi? elbiseyi en usta terzi düzeltemez.
Onu çöpe atar, yeni kuma?la yeni bir tasarym yapar.
Osmanlynyn modernle?me çabalary daha 1700’lerin ortalarynda ba?lady.
O zamanyn askeriyesi ile ilmiyesi “istemezük” dedi.
?imdiki gibi ayny.
Sonunda II. Mahmut, askeriyeyi külliyen da?ytty, ilmiyeyi hizaya getirdi.
Tepeden inme modernle?me öyle ba?lady.
Ama bu ayny zamanda merkezile?me çabasy idi ki, bu da Osmanlydaki halklar gerçekli?ini dy?lamakta idi.
Ve modernle?me sadece militarizmi teknik olarak etkiledi.
Bir anlamda onu güçlendirdi.
Osmanly da Yeniçeri, Medrese ile el ele verir, Medreselerinin deste?i ile, “ho?afyn ya?yny kesen” devlet erkanyna kar?y ba?kaldyryrdy.
Yeniçerinin yerini bugün modern ordumuz, Medresenin yerini ise ça?da? üniversitelerimiz aldy.
Ortalyk yine “kazan kaldyrma” nidalary ile inliyor.
Aslynda ilk anayasa giri?imimizi Rigas adly bir Osmanly teb’asy Rum karde?imize borçluyuz.
Fransyz devriminden etkilenip, Osmanly tiranly?yna kar?y, halklaryn ortak iradesini yansytan bir anayasa hazyrlady.
Bunu Avusturya topraklarynda bastyrdy. Osmanly topraklaryna ta?ymaya çaly?yrken, yakalandy. O zaman Avrupa gericili?inin simgesi olan monar?ist Avusturya yönetimi tarafyndan Osmanly makamlaryna teslim edildi. Belgrat Kalesinde 49 gün i?kenceden sonra idam edildi. Hayali halklaryn ortak evini in?a etmekti.
Daha bizim yerel derebey ve Ayan’yn padi?aha dayatty?y, ve ilk anayasa giri?imimiz sayylan Senet-i Yttifak’tan (1809) 10 yyl kadar önce.
Bazy akademisyenlerimiz bunu bizim Magna Carta’myz sayar. Mutlak Monark’yn yetkilerini ilk synyrlandyran 1215 tarihli hukuki belge. Onunla bizim Senet arasynda ise 6 asyrlyk fark var ya...
Ylginç; Rigas adly bir Rum teb’a, Fransyz devrimi olaly daha on yyl olmadan ondan etkilenip bir anayasa tasla?y hazyrlyyor, tiransyz (yani sultansyz) bir ülkenin yurtta?y olabilmek için.
Ve biz hâlâ e?it yurtta?lar olabilme kavgasy veriyoruz Rigas’tan bu yana.
Bizim Manga Carta’myz olan Senet ise Yngiliz adasyndan 6 asyrda ula?yyor devlet katyna.
Ama büyük Fransyz Devriminin dalgalary 9 yyl sonra.
Y?te bu bu ülkenin insanlary ile, devleti arasyndaki farky simgeliyor.
Devlet zihniyeti asyrlarca geri tortular ta?yyor ve her zaman defansif bir tavyr içinde.
Ülkemin insanlary ise, dünya da yaprak kypyrdasa özgürlükten yana izliyor, ondan yana refleks veriyor.
Ama ne yazyk ki, halkyn verdi?i itaasizlik refleksleri ile iktidara ta?ynanlar, derhal asyrlyk tortulary savunan pozisyona giriyor.
Halen yürütülen sözde anayasa tarty?malary da, ne yazyk ki, sadece bir yangyndan mal kaçyrma giri?iminden ibaret.
Ucuz, dar ve geni? bir ufuktan yoksun.
Osmanlynyn sonunu getiren Halklar Gerçekli?ini inkar refleksi ile daha en ba?ta sakatlanmy? bir giri?im.
Zina tarty?masy nasyl TCK’nyn gözden kaçmasyny sa?lady ise, Türban tarty?masy da yeni anayasa giri?iminin sefaletinin gözden kaçmasyna olanak sa?lyyor.
Ve bu konuda çaty?an militarizm ile sözde liberaral Yslami siyaset aslynda hemfikir.
Ya?ananlar ise sadece saray içi çaty?malaryndan ve darbe giri?imlerinden ibaret.
Gerçek anayasalar ancak halklaryn ortak iradesi ile yazylabilir bu co?rafyada.
Daha önceki iflaslar bunu sizlere ö?retmedi ise biz ne yapalym.
Siz daha döner döner çok “Bina” okursunuz.
Osmanly insany “ çok bilen çok yanylur” derdi. Latince deyimle, “majores doktorum errores”. Bizim 12 Eylul’e biat etmi? akademisyenlerimizden de, ne “?i? olur ne kebab!”
Çykacak anayasanyn da, “Alty kaval üstü ?i?hane” daha ?imdiden!
Osmanly deyimi ile “Bilen bilur!”. Novit qui novit!


Not: Mardinli dostum, yyllarca Avrasya’nyn ?oselerinde direksiyon sallamy?, dünya insany ile tany?my? dostum Yusuf Ba?i, büyükannesinin syra dy?y öyküsünü kitapla?tyrdy: “Ermeni Kyzy A?çik”.
Ba?i tam bir köy ve a?iret bilgesidir. Bu yanyyla, yeni yayynlady?y “Mardin’de Oda Kültürü”, süregelen bir toplum gelene?i ile tany?mamyza olanak sa?lyyor. Kürtçe “Jin”, “Jiyan” kelimeleri, ya?am anlamyna geliyor. Ve “Jin” ayny zamanda kadyn demek. Bundan daha anlamly bir üst üste dü?me olabilir mi? De?inilen bu ayrynty bile bu kitap üzerinde ilginizin toplanmasyna yetiyor. (Ykisini de okurlarla bulu?turan Peri Yayynlaryna te?ekkür borçluyuz.)


Yazının başına dön    |   Önceki sayfaya git

Bu Sayfayı Beğendiysen Arkadaşına Yolla



EN YENİ 10 YAZI:
TSK VE KAVRAMLAR DÜNYASI
NASIL BYR ‘SOL’ SYYASET?
MYANMAR’IN YSYANCI RAHYPLERY
BU DA GLOBAL ‘YKYNCY CUMHURYYET’
BU MASKARALI?A ARTIK BYR SON VERYN…
?YDDETE ÖVGÜ VE BAROLAR
KENAN EVREN’YN YARGILANMASI
KORKUTUCU MUCYZE
SOLDA ORTAK ZEMYN ANAYASA KOMYSYONU KURUYOR
MALEZYA'DAN SEVGYLERLE!!!

Yazarlar

Merih Akalın

Zehra Akdoğan

Cengiz Aktar

Uğur Alper

Orhan Bahçıvan

Dr. Arı Balcı

Rüstem Batum

Şabo Boyacı

Doğan Cüceloğlu

Şuayip Dağıstanlı

Dilek Dalaklı

Önal Demirci

Tuğrul Eryılmaz

Aynur Gedik

Dr. Mehmet Gürsel

Hakan Kuyucu

Sevin Okyay

Hakan Onum

Dr. Erhan Özer

Dr. Ender Saraç

Robert Schild

Cem Şen

Aykut Tankuter

Umur Talu

Anna Turay

Metin Yahya Üster

Aret Vartanyan

Dr. Nesrin Yetkin

Erol Yurderi

Servisler
YENI Okurdan

Bizi desteklemek
İster misiniz?


Yardım

E-posta

Favorilerinize
Ekleyin


miniDEV'i Tavsiye Et

İletişim

miniDEV'i
Ana Sayfanız yapın

Reklamlarınız İçin