miniDEV - Sivil Toplum Kuruluşları / Duyurular

Ocak-Haziran 2001
Düşünce Özgürlüğü Raporu
Muhalif Düşüncelerden hesap sormaya devam!
MAZLUMDER - İnsan Hakları İhlallerini İzleme Komisyonu

Hukuk, bu ülkede yaşayan insanların hak ve özgürlükleri yerine, bizatihi devletin kendışıni koruyan bir mekanizma olarak algılanıp yorumlandığı ve bu "yorum" üzerinden insanların birbirleriyle ve devletle ilişkilerini düzenleyen yasalar inşa edildiği için, gün geçmiyor ki, bir insanımız düşünceleri nedeniyle sanık sandelyesine oturtulması.

MAZLUMDER İnsan Hakları İhlallerini İzleme Komisyonu'nun, sadece yazdıkları yazı veya söyledikleri bir kaç cümle ya da yayınlanmasına izin verdikleri bir makale nedeniyle Ocak 2001'den Haziran 2001'e kadar tespit edebildiği "düşünce sanığı" ve "mahkûmu" sayısı 161'dir. Bu şahısların bazıları hakkında, aynı ifadeleri veya farklı ifadeleri/beyanları nedeniyle birden fazla dava açıldığından, belirtilen tarih itibariyle, Yargıtay dahil, görülen dava sayısı ise 183'dir.

Yine aynı insanların, bu süre içerisinde en az iki kez sank sandelyesine oturtulduklarıni ya da giyaben yargilandiklarıni kabul edecek olursak, bu ülkede 180 gunde, 366 defa durusma tertip edilip, muhalif düşünce sahibi insanlar hesaba cekilmis demektir.

Altı ay içerisinde bu insanların tamamı hakkında savcıların istediği hapis cezalarının toplamı 1151 yıldır. Şu ana kadar haklarında hapis cezası istenen 6 kişi beraat ederken, 9 kişi hakkında da toplam 212 ay hapis cezası verilmistir. Bunların dışında Yargıtay, 4 kişi hakkında verilen toplam 76 ay 4 gun hapis cezasını onaylayarak bu insanların cezaevlerine konulmalarına yeşil ışık yakmıştır.

Kimdir bu 148 kişi?
İçimizden tanımayanımız veya içlerinden tanıyamadığımız var mı? İşte bu insanlardan bazıları: Şanar Yurdatapan (sanatçı), Etyen Mahcupyan (yazar), Cengiz Bektaş (yayıncı), Vahdettin Karabay (sendikacı), Sadık Taşdöğen, Yılmaz Ensaroğlu (İnsan hakları savunucusu), Siyami Erdem (sendikacı), Lale Mansur (sanatçı), Zuhal Olcay (sanatçı), Ömer Madra (yazar), Atilla Maraş (şair), Hüsnü Öndül (insan hakları savunucusu), Ali Nesin (akademisyen), Salim Uslu (sendikacı), Erdal Öz (yayıncı), Yusuf Akbulut (papaz), Fehmi Koru (gazeteci), Eren Keskin (insan hakları savunucusu), Erdal Taş (gazeteci), Mehmet Kutlular (gazeteci), Sacit Kayasu (savcı), Fikret Başkaya (akademisyen), Sadi Eren (akademisyen), Almet Altan (gazeteci), Metin Münir (gazeteci), Akın Birdal (insan hakları savunucusu), Ahmet Taşgetiren (gazeteci), Abdurrahman Dilipak (gazeteci), Mehmed Uzun (yazar), Hasan Öztaprak (yayıncı), İlyas Salman (sanatçı), Emine Şenlikoğlu (yazar), Recep Özkan (yayıncı), Ahmet Turan (siyasetçi), Eylem Tandoğan (yayıncı), İsmail Türüt (sanatçı), Şehmus Ülek (insan hakları savunucusu), Can Dündar (gazeteci), Hasan Mezarcı (siyasetçi), Mahir Kaynak (yazar), Hasan Celal Guzel (siyasetçi), M. Ali Yetkin (siyasetçi), Sadık Turan (siyasetçi), İlhami Gürbüz (siyasetçi), Fatih Karaduman (gazeteci), Hasan Huseyin Ceylan (siyasetçi), M. Şevket Eygi (gazeteci), Hasan Çakkalkurt (gazeteci), Perihan Mağden (gazeteci), Bulent Falakaoğlu (gazeteci), Aydemir Güler (siyasetçi), Ahmet Ünlü (vaiz), Neşe Düzel (gazeteci), Coşkun Ak (yayıncı), Şaban Döğen (gazeteci), Sami Cebeci (gazeteci), Abdil Yıldırım (gazeteci), Cemil Tokpınar (gazeteci), Zeynel Abidin Kızılyaparak (gazeteci), Ata Soyer (hekim-yazar), Hanifi Işık (İnsan Hakları savunucusu), Reşit Yardımcı (siyasetçi), Cihan Çapan (gazeteci), Elif Yıldırım (gazeteci), Nadire Mater (gazeteci), Semih Sökmen (yayıncı)...

Ne kadar da ortak tanıdıklarımız var değil mi? Geçtığımiz ay Yeni Asya Gazetesi Sahibi gazeteci Mehmet Kutlular hapse konuldu, sıra yarın Doç. Dr. Fikret Başkaya'da. Ertesi gün?!...

Aşağıdaki tablo; "Ne yapalım, Türkiye'nin ayıbı" deme kolaycılığının, bırakalım bu sorunun çözümüne, tam olarak anlaşılmasına dahi bir katkı sunamadığını çok iyi özetliyor. O tablonun içinde biz kendimizi; geleceğimizi görmediğimiz sürece de müstakbel tablolarda değişenin yalnızca isimler olacağını hatırlatmamıza gerek var mı?

Ocak-Haziran devam eden davalar
"Düşünceye Özgürlük 2000" adlı kitaba yayıncı olarak imza atan 16 aydın hakkında "Devletin manevi şahsiyetine hakaret ettikleri" gerekçesiyle 1 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası istemiyle yeni bir dava daha açıldı. Davanın görülmesine Üsküdar 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nde başlandı. ğ"Düşünceye Özgürlük 2000" kitabına yayıncı olarak imza atan 16 aydın hakkında, devlete, bayraga, dince kutsal sayılan şeylere hakaret etme suçlamasıyla Üsküdar 2 Asliye Ceza Mahkemesi'nde bir dava daha açıldı. Ve son olarak "Düşünceye Özgürlük 2000" kitabına yayıncı olarak imza atan 16 aydın hakkında, "Halkı askerlikten soğutma yönünde neşriyatta bulundukları" gerekçesiyle Genelkurmay Askeri Mahkemesi'nde yeni bir dava daha açıldı.

17 Ağustos'ta meydana gelen Marmara depremiyle ilgili Kanal 7 televizyonundaki yorumu nedeniyle RTUK'un suç duyurusunu dikkate alan İstanbul DGM Savcılığı, Yeni Safak Gazetesi yazarı Fehmi Koru hakkındaki soruşturmayı tamamlayarak, Koru'nun Türk Ceza Kanunu'nun 312/2 ve 3. maddeleri uyarınca 2 yıldan 6 yıla kadar ağır hapis cezasına çarptırılmasını talep etti. Koru'nun yargılanmasına İstanbul 2 Nolu DGM'de devam edildi.

İHD İstanbul Şube Başkanı Av. Eren Keskin hakkında, Habur Sınır Kapısı'nda geçtiğimiz Ekim ayında gözaltına alınan "Barış Anaları Grubu"nun Silopi Karakolu'nda cinsel taciz ve psikolojik işkenceye maruz kaldıkları yönündeki iddialarına yer verdiği raporda, "Türk Silahlı Kuvvetleri'ni tahkir ve tezyif ettiği" iddiasıyla dava açıldı. Raporu yayınlayan Yeni Gündem Gazetesi'nin Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Erdal Taş hakkında da TCK'nin 159. Maddesinden dava açıldı. Keskin ve Taş, Beyoğlu 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yargılanıyor.

Cumhurbaşkanlığı'na 21 Eylül 1999'da 'Devlete Mektup' başlığı ile gönderdiği yazı yüzünden Atatürk Üniversitesi'ndeki görevine son verilen İlahiyatçı Doç. Dr. Sadi Eren hakkında, Erzurum DGM'de üç yıla kadar hapis istemiyle dava açıldı. Eren hakkındaki iddianamede, Eren'in 'Halkı sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farkı gözeterek kin ve düşmanlığa tahrik etmek' suçunu işlediği ileri sürüldü.

Sabah ve Finansal Forum gazeteleri yazarı Metin Münir, Yeni Binyıl Gazetesi'nde yayınlanan bir yazısında TCK'nun 159. Maddesini ihlâl ettiği gerekçesiyle 12 yıl hapis istemiyle Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi'nde yargılanıyor. Münir, söz konusu makalesinde, Oktar Çakır'ın DGM başsavcılığına atanması üzerinde durmuştu.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, Almanya'da katıldığı panelde "Ermenilere neler yapıldığını herkes biliyor" şeklinde sözler sarf ettiği iddiasiyla İHD'nin eski Genel Başkanı Akın Birdal hakkında "Türklüğü alenen tahkir ve tezyif ettiği" gerekçesiyle 6 yıla kadar ağır hapis cezası istemiyle dava açtı. Davanın görülmesine Ankara 2'nci Ağır Ceza Mahkemesi'nde başlandı.

Gazeteci Ahmet Taşgetiren ve Abdurrahman Dilipak, Malatya DGM'nin TCK'nin 312/2. maddesi uyarınca "Halki, din, dil, irk, mezhep ve bolge farkı gözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik etmek" suçundan haklarında verilen bir yıllık hapis cezasını Yargıtay bozdu ve bunun üzerine Taşgetiren ile Dilipak İstanbul 1 Nolu DGM'de talimatla bir kez daha ifade verdiler.

Aylık Kultur Sanat ve Edebiyat dergisi Berfin Bahar hakkında, yayımlanan bir şiir nedeniyle İstanbul 4 Nolu DGM tarafından dava açıldı. Derginin Aralık 2000'de yayımlanan 34'üncü sayısında yer alan ve Özgur Bağış'ın Kars'tan gönderdiği "Burası Amed" adli şiir nedeniyle Terorle Mücadele Yasası'nın 8/1-2 maddeleri gerekçe gösterilerek dava açıldı.

MAZLUMDER Genel Başkan Yardımcısı ve Şanlıurfa Şube Başkanı Av. Şehmus Ülek'in 10 yıla kadar hapis istemiyle Diyarbakır 4 No'lu DGM'de görülen davası ertelendi. Ülek, 1998 yılında yaptığı bir konuşma nedeniyle Diyarbakır DGM'de yargılanıyordu.

Manisa'da yaptığı bir konuşmada "Türkiye Cumhuriyeti'nin askeri ve emniyet muhafaza kuvvetlerini tahkir ve tezyif ettiği"gerekçesiyle hakkında 6 yıla kadar ağır hapis cezası istemiyle dava açılan sinema sanatçısı İlyas Salman'ın yargılanması sürüyor.

HADEP eski Genel Başkanı Ahmet Turan Demir'in de aralarında bulunduğu 16 parti yöneticisi, "devletin bölünmezliği aleyhine propaganda yaptıkları" gerekçesiyle 3'er yıla kadar ağır hapis cezası istemiyle Ankara 2 Nolu DGM'de yargılanıyorlar.

Radikal Gazetesinde yayınlanan bir röportajı nedeniyle gazeteci Neşe Düzel ile gazetenin Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Hasan Çakkalkurt hakkında, TCK'nin 312/2-3 maddeleri uyarınca 2 yıldan 6'şar yıla kadar ağır hapis istemiyle dava açıldı. Davaya İstanbul 6 Nolu DGM bakıyor.

Abdullah Öcalan'ın İmrali Cezaevi'nde yazdığı belirtilen "Nasıl Yaşamalı" adlı kitabı basan Mem Yayınevinin sorumlusu Eylem Tandoğan hakkında, TCK'nin 169. Maddesi ve TMY'nin 8. Maddesi nedeniyle 1 yıl 6 aydan 4 yıla kadar ağır hapis cezası istemiyle dava açıldı.

Kapatılan RP'nin Rize eski milletvekili Şevki Yılmaz'a seçim çalışmalarında kullanmak üzere hazırladığı türküde, "Kanunun suç saydığı bir fiili açıkca övmek suçundan hakkında dava açılan sanatçı İsmail Türüt, İstanbul 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nde yargılanıyor.

Yazar Emine Şenlikoğlu, 1995 yılında cezaevinde tutuklu iken yazdığı "Biz Bu Vatanın Nesi Oluyoruz" adlı kitabı hakkında açılan dava nedeniyle TCK'nin 312. maddesinden 3 yıla kadar hapis istemiyle İstanbul 3 Nolu DGM'de yargılanıyor.

Ölüm oruçlarında bir uzlaşma sağlanabilmesi için gittiği Bayrampaşa Cezaevi'ndeki izlenimlerine ilişkin yazıları nedeniyle gazeteci Can Dündar hakkında, "Örgüt propagandası" yapmak suçlamasiyla 9 yıla kadar hapis cezası istemiyle Ankara DGM'de dava açıldı.

Eski milletvekili Hasan Mezarcı, 'Hükümetin manevi şahsiyeti,
devletin askeri ve emniyet kuvvetlerini tahkir ve tezyif etmek ile Cumhurbaşkanı'na hakaret etmek' suçlarından hakkında açılan davada 12 yıla kadar hapis istemiyle Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yargılanıyor. Eski MİT mensubu Mahir Kaynak hakkında, "Yel Üfürdü Su Götürdü" adlı kitabında MİT'in gizli belgelerini ifşa ettiği iddiasıyla dava açıldı. Mahir Kaynak 2937 sayılı kanun uyarınca 10 yıldan az olmamak üzere hapis cezası istemiyle yargılanacak. İstanbul Cumhuriyet Savcısı Cevat Özel tarafından hazırlanan iddianamede, Kaynak'ın söz konusu kitabında MİT'e ait gizli belgelerin ifşa edildiği öne sürüldü.

Yeniden Doğuş Partisi'nin eski Genel Başkanı Hasan Celal Güzel'in Ayaş Kapalı Cezaevi'nden tahliye olurken yaptığı bir konuşmada, "adliyenin manevi şahsiyetini alenen tahkir ve tezyif ettiği" gerekçesiyle 6 yıla kadar ağır hapis cezası istemiyle yargılanması Ankara 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nde sürüyor. F tipi cezaevleriyle ilgili bir bildiriye imza atan CHP Merzifon eski İlçe Başkanı Mehmet Ali Yetkin, EMEP ilçe Başkanı Sadık Turan ve ÖDP ilçe Başkanı İlhami Gürbüz ile bildiriyi yayınlayan Merzifon'un Sesi Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Fatih Karaduman hakkında "yasadışı örgüt mensuplarına yardım" ettikleri gerekçesiyle dava açıldı. Soz konusu şahıslar, 12 Aralık 2000 tarihli bildirilerinde, yetkililerin ölüm oruçlarına sessiz kalmalarını eleştirmişlerdi.

Yaptıkları konuşmalar nedeniyle kapatılan eski milletvekili Hasan Hüseyin Ceylan ile gazeteci Abdurrahman Dilipak hakkında, "Cumhuriyeti tahkir ve tezyif etmek" suçundan 1 ile 6'şar yıl arasında ağır hapis cezası istemiyle dava açıldı ve dava İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülüyor.

Gazeteci Mehmet Şevket Eygi'nin, Milli Gazetede yayınlanan bir yazısı nedeniyle TCK'nun 312/2. maddesi uyarınca 3 yıl hapsi isteniyor. Aynı yazı nedeni ile gazetenin Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Çalışkan hakkında da 3 yıl hapis cezası istenirken, dava İstanbul 2.Nolu DGM'de görülüyor.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, Radikal Gazetesi'nde yayınlanan bir yazıda, Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk'ün kişilik haklarına hakaret edildiği gerekçesiyle, gazetenin Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Hasan Çakkalkurt hakkında 16 aya kadar hapis cezası istemiyle dava açtı. Ankara Cumhuriyet Basın Savcısı Levent Tacer tarafindan hazırlanan iddianamede, müşteki Türk'ün Radikal Gazetesi'nin 4 Mayıs 2001 tarihli sayısının 1.sayfasında, "Türk kıvırmaya çalışıyor" başlıklı yazıda, sıfat ve hizmetlerinden dolayı şahsına hakaret ettiği gerekçesiyle suç duyurusunda bulunduğu kaydedildi.

Sendikaci Süleyman Yeter'in gözaltında öldürülmesine ilişkin davayı izledikten sonra adliye koridorunda attıkları sloganlarla "Cumhuriyeti Tahkir ve Tezyif ettikleri" öne sürülen 58 kişi hakkında dava açıldı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nca hazırlanan iddianamede, İstanbul 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nde 12 Mart 2001 tarihinde görülen duruşmadan çıkanların adliye koridorlarında çeşitli sloganlar attıkları ileri sürüldü.

Radikal Gazetesi köşe yazarı Perihan Mağden'in kaleme aldığı "fahişe kadın hemşire kadın / hemşire kadın zamanları üstüne" başlıklı yazıda "hemşirelik mesleği ve hemşirelerin kişilik haklarına hakaret edildiği" gerekçesiyle Mağden ile Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Hasan Çakkalkurt hakkında 13 yıl 4'er aya kadar hapis istemiyle dava açıldı.

Diyarbakır'ın Yenişehir Belediyesi bünyesinde tiyatro, müzik, folklor ve resim eğitimi gibi konularda faaliyetlerde bulunan ancak OHAL Valiliği tarafından kapatılan Yenişehir Gençlik Derneği'nin 5 yöneticisi hakkında, dernek binasında notaya dökülmüş Kürtce melodi bulundurmaktan dava açıldı.

Eskisehir Halkevi'nin 5 yöneticisi 1'er yıl hapis istemiyle yargılanıyorlar. 'İzinsiz bildiri okumak' suçlamasıyla yargılanan Halkevi yöneticilerinin son duruşmasında savcılık mahkemeye söz konusu şahısların 'Barış' adlı şiiri okumalarını ve öğrencilere 'karanfil' dağıtmalarını suç delili olarak gösterdi.

Evrensel Gazetesi'nin 22 Aralik 2000 tarihli nushasında yer alan haberler dolayısıyla gazetenin Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Bülent Falakaoğlu hakkında, TCK'nin 312/2 maddesince açılan davaya İstanbul 5 Nolu DGM'de devam edildi. Gazetenin yazarlarından Ata Soyer hakkında da cezaevlerine yönelik operasyonlarla ilgili yazdığı bir yazı nedeniyle aynı madde kapsamında bir dava açıldı.

Sosyalist İktidar Partisi (SİP) Genel Başkanı Aydemir Güler hakkında, HADEP'in 4. Olağan Kongresi'nde yaptığı konuşma gerekçe gösterilerek TCK'nin 312/2 maddesinden dava açıldı.

İHD'nin Şanlıurfa Şubesi'nin kongresinde yaptıkları konuşmalar nedeniyle MAZLUMDER Genel Başkan Yardımcısı ve Şanlıurfa Şube Başkanı Av. Şehmus Ülek, İHD yöneticilerinden Hanifi Işık ve HADEP Şanlıurfa İl yöneticilerinden Reşit Yardımcı hakkında Diyarbakır 4 No'lu DGM'de TCK 312/2'den dava açıldı. Aynı dava kapsamında İHD Şanlıurfa Şubesinin eski yönetim kurulu üyesi 7 kişi ile kongrede divanı oluşturan 3 kişi hakkında da aynı suçtan dava açıldı. Söz konusu şahıslar hakkında toplam 39 yıl hapis cezası isteniyor.

Devamı