Galata "Schneidertempel Sanat Merkezi"nde "Osmanlı'da Yahudi Kıyafetleri" Sergisi

"İstanbullu yahudi kadın" Renkli Taş baskı Le Champelle, G., 1648

Sitemizde daha önce değinmiş olduğumuz Galata'daki "Schneidertempel" (= "Terziler Sinagogu"), Galata Aşkenaz Kültür Derneği'nin yönetiminde, bu kentin önemli bir sanat merkezi oluşma sürecindedir. Geçtiğimiz yıl içerisinde kapılarını "Yeni Bir Binyılın Eşiğinde İnançlar" konulu karikatür sergisi ile açan bu galeride Ekim ayında Türk karikatür sanatçılarının "duayen"lerinden Ferit Öngören'in "Haliç" çizimlerini içeren sergisi, Kasım boyunca ise Yeni Yüksektepe Kültür Derneği'nin "Doğu ve Batı" konulu II. Uluslararası İstanbul Karikatür Karikatür Festivali Sergisi, bu türün sanatseverleri ile buluştu.

14 Aralık'ta ise bu mekân, salt Türk Yahudi yaşamına ayrılmış ve her bakımdan bir "ilk" oluşturacak ilginç bir sanat olayına ev sahipiliği yapacak : Gözlem Sanat Galerisi'nin düzenlediği "Osmanlı'da Yahudi Kıyafetleri".

Küratörlüğünü "Şalom" Gazetesi'nin eski yayın koordinatörü Silvyo Ovadya'nın üstlendiği bu sergide Osmanlı dönemi ve coğrafyasında çizilmiş gravürlerden, hazırlanmış kartpostallardan ve çekilmiş fotoğraflardan, Yahudilerin kıyafetleri geniş bir zaman dilimi içinde konuyla ilgilenenlerin beğenisine sunuluyor. Sergilenecek 63 illüstrasyon, bir yılı aşkın süre zarfında tezhip ve minyatür sanatçıları Olcay Çetinok, Ruhiefza Verdön ve Harika Yazıcı tarafından çizilmiş.

Sergi ile birlikte sanatseverlere sunulacak olan Türkçe-İngilizce açıklamalı albüm, bu çalışmanın gelecek nesillere de aktarılmasını sağlayacaktır.

Sergi küratörü S. Ovadya, albümün sunuş yazısında belirttiği gibi, "Bizans döneminde İstanbul'da yaşayan Yahudilerin sayısının azımsanmayacak kadar çok olduğunu, Orta Asya'dan Anadolu'ya gelen Türklerin Anadolu topraklarına ilk geldiklerinde burada yaşayan Yahudilerle karşılaştıklarını bilmekteyiz. 1490'lı yıllarda İspanya ve Portekiz'den gelenlerle sayıca çoğalan ve entellektüel düzeyleri yükselen Osmanlı Yahudileri yaşadıkları geniş topluma teknolojik ve kültürel yönden büyük katkıda bulunurken, biz bugünün Türk Yahudilerine özellikle tarihimizi yansıtan pek az şeyin kalmış olduğunu veya günümüze layıkıyla ulaştırılmadığını söyleyebiliriz."

Ne var ki, gene Ovadya'ya göre … "Ancak kartpostal koleksiyonu yapanlar bilirler ki, herhangi bir Afrika Yahudi cemaatinin ibadet ettiği sinagogların kartpostalları basılmışken, İstanbul'da tarih boyunca onbinlerce Yahudi'ye hizmet veren onlarca sinagogun tek bir tanesinin kartpostalına bile çok zor rastlanmaktadır. Bu, kültürel eksikliğin bir ifadesi midir; yoksa geçmişine ve tarihine önem vermeyen bir toplumun hareket tarzı mıdır? Bunu cevaplandırmak çok kolay olmayabilir. Ümidim, Türk Yahudisinin olduğu kadar, her Türk vatandaşının da ülkesinin ve ülkesindeki mozaiği oluşturan toplumların tarihi ve kültürel varlıklarının yaşatılması ve bu zenginliğin gelecek kuşaklara aktarılması için çaba sarfetmesidir."

İşte bu nedenle, Gözlem Sanat Galerisi'nin sergi ve albüm çalışmaları özel bir övgü haketmiştir. Bugüne dek sadece bazı özel koleksiyoncuların arşivlerinde bulunan ve bu bağlamda tarihin yaprakları arasında solmaya mahkûm edilmiş bu ilginç görsel malzemeyi kamuoyuna sunmak, gerek Osmanlı'daki çokkültürlülüğün, gerekse Türkiye topraklarında yaşamlarını sürdüren Yahudi toplumu tarihinin belgelendirilmesi açısından önemli bir kilometre taşıdır. Sergi, Bankalar Caddesi Felek Sokak No.1 Karaköy adresindeki "Schneidertempel Sanat Merkezi"nde 14 Aralık 2000 - 11 Ocak 2001 tarihleri arasında Pazartesi günleri hariç 10:30-18:00 saatleri arasında gezilebilir.

Diğer yazılar için tıklayın