Yeni açılmış bulunan
500. Yıl Vakfı Türk Musevileri Müzesi
Türkiye
Yahudileri, nihayet müzelerine kavuştu! Oldukça uzun süren bir
hazırlık süresinin sonunda, 500. YIL VAKFI TÜRK MUSEVİLERİ
MÜZESİ, Başbakan Yardımcısı Mesut Yılmaz tarafınca
nihayet 25. Kasım Pazar günü kapılarını açtı.
Müzenin
broşüründe, amacı "...Orhan Bey'in 1326 yılında Bursa'yı fethiyle
başlayan, inanç ve gelenek üzgürlüklerini kaybetmektense İspanya'yi
terketmeyi yeğleyen Sefarat Musevilerine kucak açan Bayazıd II
ile devam eden, tarih boyunca günümüze kadar süre gelen 700 yıllık
bir beraberliğin öyküsünü, etkileşmeyi ve Türk Ulusunun insancıl
hoşgörüsünü yurt içinde ve dışında..." tanıtmak şeklinde belirtiliyor.
Bu
nedenle, 1671 yılından beri mevcudiyeti bilinen, ancak XIX. Yüzyıl'ın
sonlarına doğru bugünkü haliyle yeniden inşa edilen ve bir asır
boyunca yüzlerce İstanbullu Yahudi çiftinin düğünlerine tanık
olan Karaköy Meydanı'ndaki Zülfaris Sinagogu, 500. Yıl
Vakfı tarafınca müze mekânı olarak tahsis edilerek, tarihçi Naim
Güleryüz'ün öneri ve tasarımıyla donatıldı. Öte yandan, halen
sergilenmekte olan obje, giysi, fotoğraf ve panolar dışında, bu
müze sürekli bir evrim arayışında bulunup, sunacakları çeşitli
belge ve nesneleriyle katkıda bulunmak isteyen tüm Türk ve yabancıların
önerilerine açıktır...
Müzede
halen ağırlıklı olarak geç Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti
dönemleri sergilenmekte. Şöyle ki, M.Ö. IV. Yüzyıl'dan Bizans
dönemi sonuna dek Anadolu'da rastlanan Yahudi yaşamı, halen yeterince
temsil edilemiyor. Keza, 1492 Sefarad göçü önceki dönem de, ne
yazık ki, yeterince temsil edilmemiş. Buna karşılık, Orhan
Bey'in Bursa'nın fethi ile Yahudilere verilen imtiyazlar,
ayrıca XV. Yüzyılın ortalarında Edirne Hahamı İzak Sarfati'nin,
Avrupa Yahudi cemaatlerine göndermiş olduğu ve onları Osmanlı
topraklarına göç etmeye özendiren tarihi mektubuna yer verilmekte.
Ardından gelişen Yahudi yerleşimleri ile bu halk topluluğun Osmanlı'ya
katkıları, İmparatorlukta sivrilen Yahudi kişilikler ve 1933 sonrası
Nazi döneminden kaçmak zorunda kalıp genç Türkiye Cumhuriyeti'nin
üniveristelerine önemli katkılarda bulunan Yahudi bilim adamlar
da anılmaktadır. Aynı karanlık dönemlerde, Nazi işgali altındaki
ülkelerde görev yapan Türk diplomatlarının binlerce Yahudiyi ölümden
kurtarmalarına da müzede geniş yer veriliyor. Öte yandan, özellikle
Cumhuriyetin ilk yıllarında meydana gelmiş Yahudi karşıtı Trakya
olayları ile bu halk topluluğunun büyük zarar gördüğü 1942 Varlık
Vergisi, Müze'nin kapsamına alınmamış. (Yahudi
tarihinin bu değişik evrelerinin kısa bir tanıtımı için, sitemizin
Türkiye
Yahudilerinin Kısa Bir Tarihi bölümünü tıklayabilirsiniz)
Soldaki krokiden de görüleceği gibi, 500. Yıl Vakfı Türk Musevileri
Müzesi, üç ana bölümden oluşuyor:
1)
Yukarıda sözü edilen tarihsel gelişim yanı sıra, Türk Yahudilerinin
kültürel mirasları ile Müslüman toplumla beraberliklerinden oluşan
etkileşimleri, "Ana Sergi Salonu"nda obje, belge ve fotoğraflarla
sergilenmekte.
2) Eskiden kadınların oturmalarına ayrılmış olan "Galeri"nin
sağına, Müze'nin tanıtım broşüründe "Geçmişten insan görüntüleri"
olarak adlandırılan bölümde, tarih içindeki Yahudi kişiliklerini
ve yaşamlarını gösteren fotoğraflar yer alıyor. Sol bölümde ise
bazı toplumsal olaylar, ayrı ayrı panolar ile resmedilmektedir.
3) Bodrum katındaki "Etnoğrafya Bölümü"nde ise, doğum,
sünnet, çeyiz, düğün gibi toplumsal olaylar, aile yadigârı obje
ve giysiler
aracılığı ile sergilenirken, Türk Yahudilerinin gelenek ve görenekleri
göz önüne serilmektedir.
Yerleşim
planını sağdaki haritada görebileceğiniz, Karaköy Perçemli Sokak'ta
yer alan Müze, Pazartesi - Perşembe günleri saat 10:00 ile 16:00,
Cuma ve Pazar günleri ise saat 10:00 ile 14:00 arası açık olup,
Cumartesi ve Yahudi Dini Bayramları boyunca ziyarete kapalıdır.
Daha ayrıntılı bilgiler, (0212) 292 63 33 - 34 telefon numaralarından
edinilebilir.
