Süryaniler
yaşadıkları coğrafyada kültür anlamında derin izler bırakmışlardır.
Bugün yeni nesil tarafından pek bilinmeyen kültürel zenginlik
hâlâ varlığını sürdürmektedir. Dünya coğrafyası üzerinde bugüne
kadar kurdukları bir devlet olmasa bile her türlü şartlar altında
bu zenginlikleri korumayı bilmişlerdir. Her biri bir kitap konusu
olabilecek zenginlikteki Süryani Kültüründen sizlere bir bilgi
olması açısından bazı başlıklar altında örnekler vermeye çalışacağım.
Süryani
müziği
İnsanlar
tarih öncesi çağlardan günümüze kadar ruhun gıdası olan müzikle
uğraşmış duygularını ifade etmekte yetersiz bulundukları durumda
putlara ulaşmak, onları mutlu edebilmek için müziği bir köprü
olarak kullanmışlardır. Medeniyetin beşiği olan Mezopotamya'da
da müzik önemli bir yer tutmaktaydı. İlk ve en eski enstrümanın
Sümer-Akad döneminden kalma bir Ur şehrinden çıkması bunun
en güzel kanıtı sayılabilir. İlk telli çalgılar Süryaniler
tarafından kullanılmış olup telli çalgılar grubunu oluşturan
arp, santur, çitara ile bağlama, divan sazı ve curaya benzeyen
telli ve uzun saplı çalgılar kilise ile halk ezgilerinde çokça
kullanılmıştır. Mezopotamya'daki müziğin varlığına tanıklık
eden kabartma ve resimler de mevcuttur. Çok sayıda antik kabartma,
insanları çeşitli müzik aletlerini çalarken göstermektedir.
Bir
Süryani Halk Şarkısı
Süryanicesi
Türkçesi
Hızyoli
mrihko atayto -naman
Uzaktan
gelişini gördüm
Alkafta
şarbo ftito -naman
Omuzunda
geniş küp
Kohoyarno
bifsihuto- naman
Sevinçli
olana bakıyorum
Bu
halğo di hlito -naman
Tatlının
yürüyüşüne
Mırla
şlomo fayito- naman
Selam
dedi geçti
Karğa
kifo fsihayto- naman
Başı
eğik sevinçli
Mirlila
klayo hlito -naman
Dur
tatlı dedim
Kay
havga mnakfonito -naman
Neden
öyle utangaçsın
Attino
ho mi krito- naman
Geldim
taa köyden
Lihzitaydağ
ya hlito- naman
Seni
görmek için ey tatlı
Emi
babi kitilbilağ -naman
Annem
babam isteyecekler
Lacani
hat gidobilağ- naman
Seni
bana verecekler
Bu
uygarlığın devamı sayılan Süryaniler de aldıkları bu müzik kültürünü
Hıristiyanlığa uyarlamış ve kendilerine özgü bir müzik tarzı yaratarak
müzik konusunda bütün Hıristiyan kiliselerine öncü olmuşlardır.
Bugün Süryani Kilisesinde yaklaşık 2000 müzik makamının varlığı
bilinmektedir. Kiliselerde ilk defa ilahilerin müzik eşliğinde
okunması bir Süryani felsefe adamı olan Bar Dayson zamanında (154-222)
zamanında olmuştur. O tarihlerde kiliselerdeki korolarda kız ve
erkekler birlikte ilahiler okurdu. Kadınla erkeğin eşit olduğu
o zamanlar bu koroların varlığı ile hayata geçirilmeye çalışılıyordu.
Halkın
dilindeki müzik
Din alanında bu kadar zengin bir müzik kültürüne sahip olan Süryaniler
ne yazık popüler halk müziği alanında bu kadar başarılı olamamışlardır.
Kiliselerindeki zengin makamları halk müziğine aktarmada yetersiz
kalmışlardır. Günümüze kadar ulaşan az sayıdaki makam ve tarza da
başka toplumlar sahiplenmişlerdir. Örneğin Araplar Süryani Kilisesinin
24 makamını alıp kendilerine uydurmuşlardır. Arapların Hicaz, Nahvan
ve başka adlarla söyledikleri makamların hepsi Süryani kilisesinde
mevcuttur.
Birçok
kitapta Asurluların müziğe verdikleri önemden bahsedilmektedir.
Diğer topluluklar bu müziklerden son derece etkilenmiştir. Her
ne kadar halk ezgi ve çalgılarının ilk Süryanilerce reddedilip
uzun bir süre kilise müziğine girememiş ise de tapınaklarda
yapılan müzikli dini tören ve eğlencelerden sonra kiliseye de
girmeye başlamıştır. Son yıllarda Avrupa'da Süryaniler arasında
müzik kültürüne sahip çıkan sanatçılar çıkmış ve çeşitli albümler
yayınlanmışlardır. İnternette bu sanatçılara ait şarkı örneklerini
bulabilirsiniz. Burada size Süryani müziği örneği bulabileceğiniz
bir kaç adres vereceğim.
İnsanlar
tarih öncesi çağlardan günümüze kadar ruhun gıdası olan müzikle
uğraşmış duygularını ifade etmekte yetersiz bulundukları durumda
putlara ulaşmak, onları mutlu edebilmek için müziği bir köprü
olarak kullanmışlardır. Medeniyetin beşiği olan Mezopotamya'da
da müzik önemli bir yer tutmaktaydı. İlk ve en eski enstrümanın
Sümer-Akad döneminden kalma bir Ur şehrinden çıkması bunun
en güzel kanıtı sayılabilir. İlk telli çalgılar Süryaniler
tarafından kullanılmış olup telli çalgılar grubunu oluşturan
arp, santur, çitara ile bağlama, divan sazı ve curaya benzeyen
telli ve uzun saplı çalgılar kilise ile halk ezgilerinde çokça
kullanılmıştır. Mezopotamya'daki müziğin varlığına tanıklık
eden kabartma ve resimler de mevcuttur. Çok sayıda antik kabartma,
insanları çeşitli müzik aletlerini çalarken göstermektedir.
