Türkiye Ermeni Azınlığı'nın Cumhuriyet döneminde kuruluşunu gerçekleştirebildiği yegâne kurum, başlangıçta ruhban okulu olarak öngörülen, daha sonra ise normal eğitim kurumuna dönüştürülen Tıbrevank (Bugünkü adıyla Surp Haç Lisesi) oldu.

Kuruluşu 1953 yılında gerçekleşen bu eğitim kurumumuz, otuz yılı aşkın bir süre "Cemaatin Beş Ortak Vakfı" kapsamında kabul gördü. Yöneticileri dört yılda bir halk tarafından yapılan seçimlerle belirlendi, İçişleri Bakanlığı'nca onaylandı, kendilerine yetki belgesi verildi ve bu düzen 1985 yılına kadar böyle sürdü.

Ne var ki 1985 yılında yapılan seçim sonrasında, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nden gelen bir uyarı sonucu, İçişleri Bakanlığı'nca, kurumun vakıf statüsünün bulunmadığı bildirildi ve "Cumhuriyet sonrası Azınlık Vakfı kurulamayacağı" gerekçesiyle yeni yöneticilere onay verilmedi. O gün bu gün de bir daha Tıbrevank'a yeni yönetici seçilemedi. Vakıf halen 1981 yılında onay almış yöneticilerin imzalarıyla yönetiliyor.

Ve sonunda, sözkonusu bu 'idari şekil' de çok görüldü. Geçen yıl Şişli Kaymakamlığı'nca imza yetkisine sahip kişilere bir tebligat yapılarak, vakfın herhangi bir resmiyetinin bulunmadığı, vakıf adına resmi makamlarla irtibata geçmenin, yazışmanın, başvuruda bulunmanın suç teşkil edeceği, dolayısıyla da Türk Ceza Yasası'nın 526. maddesi kapsamında cezalandırılacakları bildirildi.

Bu durum önümüzdeki Mayıs ayında yapılacak vakıf seçimleri öncesinde Tıbrevank yöneticilerinin elini kolunu bağladığı gibi, yönetim seçim için başvuruda dahi bulunamayacak bir noktada bırakıldı.

"Cumhuriyet sonrası Azınlık Vakfı kurulamayacağını" ileri sürmek herşeyden önce Lozan'a aykırıdır. Lozan'ın 42. maddesi şöyle der: "...Türk Hükümeti sözü geçen azınlıklara ait kiliselere, havralara, mezarlıklara ve diğer dini kurumlara her türlü korumayı sağlamayı taahhüt eder. Aynı Azınlıkların hâli hazırda Türkiye'de bulunan vakıflarına, dini ve hayır kurumlarına her türlü kolaylık sağlanacak ve izin verilecektir. Ve Türk Hükümeti yeni dini kurum ve hayır kurumu kurulması için, bu nitelikteki öteki özel kurumlara sağlanmış gerekli kolaylıklardan, hiç birini esirgemeyecektir."

Avrupa Birliği sürecinde "Ulusal Program"ımızı hazırlamakta olan hükümetimizden, programda Azınlıklarının sorunlarının çözümüne de ön sıralarda yer vermesini bekliyor, bu bağlamda Tıbrevank'tan esirgenen vakıf statüsünün iadesini rica ediyoruz.

En önemlisi ise, statü sorununun çözümünü beklemeksizin, Tıbrevank'ın da Mayıs ayında gerçekleşecek "Beş Ermeni Vakfı Seçimleri"ne katılımının sağlanmasını ve vakfın yeni yöneticilerine kavuşturulmasını

Devletimize ortak talebimiz olarak arz ediyoruz.

Bu dilekçe, Agos dergisinin 12 Mart 2001 nüshasında yayınlanmıştır.