Feza Kürkçüoğlu / Birgün:

İçişleri Bakanı Namık Gedik, 6-7 Eylül 1955'deki Saldırıyı Şöyle Tanımladı:
'Bu bir galeyan-ı millîdir!'
İki yıl önce, Beyoğlu Karşı Sanat Galerisi'nde bir sergi açılışındaydık. "6-7 Eylül Olayları"nın 50. yıl dönümüydü.
Karşı Sanat Çalışmaları ile Tarih Vakfı'nın birlikte düzenlediği
"6-7 Eylül Olayları Sergisi", emekli Tümamiral Fahri Çoker'in arşivindeki fotoğraflarından oluşuyordu.

Serginin açılışından biraz sonra merdivenlerde siyah takım elbiseli ülkücüler belirdi. İçeri girdiler. Sergilenen fotoğraflara yumurtalar atıp, parçalamaya başladılar. "Ya sev, ya terk et!" diye biten bildirilerini okudular. Herkes şaşkındı. Sloganlar eşliğinde geldikleri gibi gittiler.

Bütün bunlar olurken, yaşlı bir çifte takılmıştı gözüm. Gözlerindeki korkuyu gördüm, bir daha bakamadım. Muhtemel ki, 6-7 Eylül 1955 gecesini yaşamış, o korkunç gecenin üstünden tam elli yıl geçtikten sonra da bu saldırıyı yaşamaktaydılar. Onlar, o unutamadıkları fotoğraflara bakarken, baskın yapanlar kendilerine tutulan aynaya bakamamıştı...

GÖZÜ DÖNMÜŞ BİNLERCE KİŞİ...
Adnan Menderes'in başbakan olduğu Demokrat Parti (DP) iktidarı döneminde, 6-7 Eylül 1955'te İstanbul ve İzmir'de meydana gelen olayların ardında "Kıbrıs Sorunu" yatmaktaydı. Kıbrıs'ta Rum ve Türk toplulukları arasındaki gerginliğin yükseldiği günlerdi.
6 Eylül 1955'te Atatürk'ün Selanik'teki evine bomba konulmasıyla birlikte olaylar başladı. Haber öğle saatlerinde radyodan yayınlandıktan sonra Mithat Perin'in sahibi, Gökşin Sipahioğlu'nun da yazı işleri müdürü olduğu İstanbul Ekspres gazetesi ikinci baskısını yaptı. "Atamızın Evi Bomba ile Hasara Uğradı" başlığı atan gazete bir anda tükendi. Gazeteyi satanlar, o dönemde kurulmuş olan "Kıbrıs Türk'tür Cemiyeti" ve milliyetçi çizgideki öğrenci dernekleri üyesi gençler ile Demokrat Partili militanlardı.

Taksim Meydanı'nda toplanan grup, İstiklal Caddesi'nde Rumlara ait işyerlerine saldırmaya başladı. Ellerinde demirler, sopalar ve kazmalarla birlikte binlerce kişi saldırıya geçti. Bu saldırganların bir kısmının İstanbul dışından geldikleri, sonradan yağmaladıkları mallarla yakalanınca anlaşıldı. Aynı saatlerde İstanbul'un dört bir yanında aynı manzara yaşanmaktaydı. Kurtuluş, Ortaköy, Arnavutköy, Bakırköy, Kumkapı, Eminönü ve hatta adalar... Her yer yanmaktaydı. Rumların işyerlerine, evlerine, kiliselere, okullara ve hatta mezarlıklara saldırılmış, yakılmış ve yağmalanmıştı. Rum kadınlarına tecavüz eden bu gözü dönmüş serseri güruhu, bir papazı da sünnet edeceklerdi.

Olaylardan sonra, bir gün önce birilerinin Türk olduklarını bildikleri mağazalara "Türk bayrağı asmalarını" telkin ettikleri, olaylar sırasında da Türk bayrağı asmayan mağazaların yakılıp, yıkıldığı, yağmalandığı ortaya çıkmıştı. Tanıklar, bütün bu olaylar olup biterken, polisin müdahale etmediğini söyleyeceklerdi.

27 Mayıs İhtilali'den sonra, "6-7 Eylül Olayları"na sebebiyet vermekten hüküm giyen DP yöneticilerinin yargılandığı mahkemede, İstanbul'un polis müdürlerinden Orhan Eyüboğlu'nun ifadesi:
"Bir ara Beyoğlu'nda nümayişçileri dağıtmaya çalışıyorduk. Emniyet Umum Müdürü Ethem Yetkiner'i gördüm. Yetkiner bana sokularak; 'İki cam için bu kadar şiddet göstermeyin' dedi. Dahiliye Vekili de vilâyette, 'Bu bir galeyan-ı millîdir. Şiddet kullanmayın' diyordu." şeklinde olacaktı.

6 Eylül gecesi başlayan olayların kontrolden çıkması üzerine İstanbul, Ankara ve İzmir'de Sıkıyönetim ilan edildi. Saldırılar sabaha kadar sürdü. O utanç gecesinin bilançosu ise; resmi rakamlara göre 3 ölü, 30 yaralı, resmi olmayan rakamlara göre de 16 ölü ve yüzlerce yaralı olacaktı. Olaylar sırasında; 4340 atölye ve mağaza, 2000 konut, no lokanta, 83 kilise, 27 eczane, 21 fabrika, 12 otel, 11 klinik ve dispanser, 5 dernek binası, 3 gazete matbaası ve 2 mezarlık yakılıp, yağmalanacaktı...

SUÇLU BELLİDİR: KOMÜNİSTLER...
Olayların ardından DP, "suçluları bulma isteği" ile yanıp tutuşur. Suçlular zaten önceden bellidir: Aziz Nesin ve arkadaşları! Listeler hazırdır. Birkaç fire dışında hepsi tutuklanır. Listedeki isimlerden biri çoktan ölmüş, bir diğeri askerdedir. Sebati Selimoğlu yerine oğlu, Avukat Esat Âdil yerine de meslektaşı Faik Muzaffer Amaç gözaltına alınır. 52 komünist, "6-7 Eylül 0layları"nın sorumlusu olarak tutuklanır. Aralarında Aziz Nesin, Hasan İzzettin Dinamo, Dr. Hulusi ve Müeyyet Dosdoğru, Kemal Tahir, Asım Bezirci gibi aydınların olduğu tutuklular dört ay sonra serbest bırakılırlar.

Aziz Nesin, "Salkım Salkım Asılacak Adamlar" isimli kitabında olayları, şu satırlarla değerlendirecekti: "6-7 Eylül olayının gerçek sorumlu ve suçlusu Menderes hükümetiydi. O olayın çapulcu, talancı ve yağmacıları da hükümetin elaltından kışkırtıp sonradan dizginleyemediği ayaktakımı (lümpenlerdi. Peki, biz neydik? Hücreye atılanlardan hiç birimizin bu olayla uzaktan yakından en küçük bir ilişkimiz yoktu. Ben hiç olmazsa olay gecesini az çok yaşamıştım. İçimizde 6-7 Eylül olaylarını gazeteden öğrenen bile vardı."

6-7 Eylül'den sonra Türkiye'de yaşayan gayrimüslimler için artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı. 6-7 Eylül'de sadece Rumlar değil aynı zamanda Ermeniler, Yahudiler ve Beyaz Ruslar da saldırılara maruz kalmıştı. Cumhuriyet ile birlikte yaşanan 1923 Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi, 1934 Trakya Olayları, 1941 Amele Taburları, 1942 Varlık Vergisi'nin izleri henüz taze iken bu kez derin bir yara daha açılacaktı. Rumların büyük bir bölümü önce 1955'te, sonra 1964, 1974 ve 1981'de ülkeyi terk edecekti...

MUHTEŞEM BİR ÖRGÜTLENME!
Peki gerçekte ne olmuştu? 1955'te Kıbrıs üzerine görüşmeler sürdüren Türk hükümeti, güçlü bir destek arayışı içindeydi. Bütün dünyada ses getirecek kuvvetli bir destek. Destek yoksa yaratmak gerekir, diyerek Atatürk'ün evine ses bombası atılır... Ya bu "tertip olaya" karıştığı iddia edilenler? Olayın ardından tesadüf bu ya, hemen hepsi bir şekilde önemli konumlar elde ederler. Selanik'teki eve bomba atmakla suçlanan öğrenci Oktay Engin, olaydan sonra Emniyet Teşkilatı'nda çalışmaya başlar ve yıllar sonra Nevşehir Valisi olarak emekli olur. Selanik Konsolosluğu görevlileri "Büyükelçi" olarak emekli olurlar. İstanbul Ekspres'in sahibi Mithat Perin DP'den milletvekili, yazıişleri müdürü Gökçin Sipahioğlu ise uluslararası bir ajansın sahibi olacaktır.
Tamamen tesadüf!..

'SADECE ONLAR MI SUÇLUDUR?'
O dönemde Özel Harp Birimi'nde görevli bir subay olan Orgeneral Sabri Yirmibeşoğlu, 1991'de gazeteci Fatih Güllapoğlu'na verdiği röportajda: "6-7 Eylül'de bir Özel Harp işidir ve iyi bir örgütlenmeydi. Amacına ulaştı. Sorarım size bu muhteşem örgütlenme değil miydi?" diyerek olayın karanlıkta kalan yanına dikkat çeker. 27 Mayıs Yassıada Mahkemeleri'nde DP yöneticileri, 6-7 Eylül Olayları'nı tertiplemekten suçlu bulunur.
Bulunur da, sadece onlar mı suçludur?

Yaşananlar unutulmadı. 6-7 Eylül'ün üzerinden elli iki yıl geçti.
"6-7 Eylül" olmadı, diyen milliyetçiler / ulusalcılar nasıl utanmadan, nasıl sıkılmadan bu yalanı söylemeye devam ediyorlar, anlamak mümkün değil. Yaşayanların hepsi yalan söylüyor diyelim, ya fotoğraflar? Fotoğraflar yalan söylemez! O yüzden bu yalanı sürdürenler, hâlâ aynalara bakamıyorlar...