"Aşk Gibi" bir oyun

Türkiye'deki ilk gösterimi 1970'de Dormen Tiyatrosu'nda yapılmış, 1926 yapımı ABD asıllı bir oyunun uyarlaması olan ve anne sevgisini irdeleyen alçakgönüllü, ancak gönüllere seslenen bir oyun

Nişantaşı - Teşvikiye arasında, ana caddede bir tiyatro. O yörede alışverişe çıkanların veya café'lerine uğrayanların kesinlikle önünden geçtiği bir yer... İşte, bu café'lerde sunulan değişik bir salata veya bir brownie'nin fiyatına, onlarca sanatçının emek verdiği nitelikli bir oyunu, bu tiyatroda izleyebiliyoruz, bilet bulma sıkıntısı (bugünlerde, ne yazık ki!) çekmeden...

Türk Tiyatrosu'nun saygın Dormen - Kenter ekolünde yetişmiş, o sahnelerde ilk başarılı sınavını vermiş, günümüzün seçkin tiyatrocuları arasında yer alıp nice genç sanatçıyı yetiştirmeyi sürdüren Hadi Çaman, 19 yıl önce kurduğu "Yeditepe Oyuncuları" Topluluğu ile işte bu tiyatrodan bizlere sesleniyor. Hadi Ağabey'in son yıllarda sahnelediği Peter Shaffer, Aldo Nicolai veya Tuncer Cücenoğlu'nun nice güzelim oyunlarını büyük beğeni ile izlemiş, köşemizden sizlere tanıtmaya ve bu alçak gönüllü tiyatro emekçisinin yanıbaşımızda bizlere neleri sunduğunu, severek belirtmeye çalışmıştım.

Kurgunun önemi
Öncelikle oyun hakkında basında çıkmış olumlu yorumlara da candan katıldığımı hemen belirtmek isterim... "Aşk Gibi", Göksel Kortay ve Hadi Çaman'ın, ABD'de bir zamanlar büyük beğeni kazanıp beyazperdeye de aktarılmış "The Silver Cord" adlı oyunun bir uyarlamasıdır. Yazarı Sidney Howard, başka bir yapımı ile Pulitzer, "Rüzgâr Gibi Geçti" filmine yazdığı senaryo ile Oscar ödüllerini almıştı. Hadi Çaman'ın yönetimini üstlendiği oyunun Türkiye'deki ilk gösterimi 1970 yılında Dormen Tiyatrosu'nda yapılmış, başrollerini Göksel Kortay, Haldun Dormen, Hadi Çaman, Muazzez Kurtoğlu ve Suna Keskin üstlenmişlerdi. Oyunun aslı 1926 yılına dayanmakla birlikte, gerek konusu gerekse iletileri açısından günümüze halen uyuyor.

Konu, anne sevgisini işlerken, bu sevginin bencilliğini ortaya koyup, bazı sahnelerde bu olguyu abartıya değin götürmekten de geri kalmıyor, aslında. Olaylar, eşini yitirmiş varlıklı bir anne, yurtdışındaki öğrenimini tamamlayarak evine dönen büyük oğlu ve yeni eşi, beri yandan onunla birlikte oturan genç oğlu ile nişanlısının arasında gelişiyor. Bu beş başkişi arasındaki gerilimin, daha oyunun ilk sahnesinden başlayarak düzeyli biçimde tırmandırılması, yazarın (veya uyarlayanların) ustalığının başarılı bir ürünüdür. Bir tiyatro başyapıtı olmaktan oldukça uzak sayılmakla birlikte, "The Silver Cord" / "Aşk Gibi", aslında tür olarak bir "sorunsal oyun" sayılabilir ve bu bağlamda, bu türün bir gereği olan sahnedeki devinimin uygun düzemde gelişmesi kuralına tam anlamıyla uymaktadır. Örneğin, anne ile yeni gelinin ilk sahnede kendilerini ve özyapılarını birbirlerine (ve izleyicilere) tanıtıp, ortaya çıkan tüm diğer ailesel sorunlar ve gittikçe gelişen gerilimin ardından, ancak son sahnede, oyunun sonunu belirleyen dolaylı/dolaysız bir çatışmaya girişmeleri, kurgunun ne denli başarılı olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.

Evlilik "kaç kişiliktir"?
İşte oyunun bu gelişimi, asıl iki başkişinin anne ve gelin olduğunu açığa çıkarıyor ki, gene aynı tiyatroda P. Shaffer'in "Kalbin Sesi"nde de alkışladığımız genç Eda Özel'in, deneyimli Devlet Tiyatrosu sanatçısı Sema Aybars'tan hiç de geri kalmadığını görüyoruz. Diğer ana rollerdeki Cenk Sözeri, Serhat Onbul ve Nurgül Yeşilay ne denli başarılı olsalar da, oyunun ana çatışmasını yüklenmiş olan anne ve gelinin devinimleri karşısında gölgede kalma durumundadırlar.

İşte, "anne mi?" - "eş mi?" gibi sorular veya "evlilikte üç kişinin mutluluğu önemlidir" türündeki savsözler ile bezenmiş bu alçakgönüllü oyunda, kimilerimiz kendilerini veya kendi/eşinin annelerini göreceklerdir - bazı (gerçekten biraz) abartılı deyiş ve davranışları yok sayarsak....

Beri yandan - günümüzün "kriz" koşulları yanısıra, kendi ailesel çekişmelerinin arasında bunalmış kimi okurlarımız şimdi diyebilirler ki, "tiyatroda aile sorunlarını mı izleyelim, bizi güldürüp rahatlatacak komediler varken!", veya bazı tiyatro tutkunlarımız, "insan ruhunu daha derinlemesine irdeleyen veya başkaca toplumsal sorunları işleyen nitelikli oyunlar yok mu?" diye sitem edeceklerdir, belki de. Doğrudur - onlar da haklıdır - ancak tiyatro, sadece güldürü veya "makro" düzeyde uyarıcı oyunlar demek değildir - zaman zaman, aile sorunlarına da bir ayna tutan, bazılarımızın dürtülerini açığa vuran ve sevgi öğesini değişik bir açıdan sorgulayan bir yapımı da izlemek gerekebilir, hele bunca başarılı bir biçimde sunuluyorsa.

Bu bağlamda, kimilerimizin "yolunun üstünde" olan "Yeditepe Oyuncuları"nın bu alçakgönüllü, ancak gönüllere seslenen oyununu izleyin, derim - bir yandan kendiniz için, beri yandan ise, günümüzde "ayakta kalma" sorunu ile boğuşan nitelikli sahnelerimizi de birazcık desteklemek uğruna...

Diğer yazılar için tıklayınız