Dahi, vahşi, mizahî
Üç yıl olmuş, ne çabuk. Üstelik olmuş da geçmiş bile. William S. Burroughs, 4 Ağustos 1997'de geldiği yere dönmüştü. Başka bir galaksiye, yani.
Michelle Green onun için öyle diyor. Kapıları aralamış, başka boyutlardan buralara bakmış: "Başka bir galaksiden geldi ve kapıyı açık bıraktı. Burroughs'u okumak için uzay giysisi giymeniz gerekir, gene de donarsınız." Yanlışlıkla gelmiş, pek benimsememiş, hayli gülünç bulmuş da olabilir. Ne de olsa insan ırkı, kusurla malûl bir ırk. Belki ender mükemmel örnekleri de başka galaksiler halkına mükemmel görünmüyordur. Ola ki, mazur görmüştür. Bir tür bonne pour la terre durumu.

Burroughs'un kimilerince kâbus diye nitelendirilen romanı "Naked Lunch / Müthiş Yemek" 1959'da Paris'te yayımlanınca, yazarını bir anda ilgi çekici bir yaratık haline getirdi. Romanın bir olay örgüsüne sahip olduğu pek söylenemezdi doğrusu. Kahramanı, Bosch'un fırçasına layık bir arazide dolaşıyor, aralarında yarı deli bir bilimadamının da bulunduğu muhtelif cins insanla karşılaşıyordu. Kitap üç yıl sonra da Amerika'da basıldı ve bir succes de scandale oldu. Eh, reklamın iyisi kötüsü olmaz, süksenin (başarının) skandallisi de hiç yoktan iyidir. Eleştirmenler, her zaman olduğu gibi iki kampa bölündü. Time dergisi kitabın beş para etmez bir pislik olduğu görüşündeydi. Müstehcenlik davaları açıldı, sapkın bulundu, vs. Buna karşılık, Norman Mailer Burroughs'un bir dahi olduğunu söyleyerek, kitabın "vahşi ve ölümcül mizahı"nı övdü. Kendisi ise kitabını "Her çatalın ucunda ne olduğunu herkesin gördüğü donmuş bir an" olarak tarif ediyordu.

Sinemacıların "Müthiş Yemek"ten film yapma cesaretini ancak yirmi iki yıl sonra bulduklarını söylersek, Burroughs'un romanından esas itibariyle ne kadar tırsılmış olduğu da anlaşılır. Onca yıl sonra bile kitabı uyarlamaktansa yazarının "Müthiş Yemek"i yazma sürecinin filmini çekmeyi tercih ettiler. Neyse ki filmi çeken (ve senaryoyu yazan) kişi, David Cronenberg'di, böylece Burroughs'un kitabı fazla hasar görmeden beyazperdeye aktarıldı. Morfin rüyaları bir anda çıplak gerçekliğe dönüşürken, dev böcekler de konuşan daktilolar halini alıyordu. Kısaca, tarihi gerçeklere pek itibar edilmemiş olsa da, durum hiç fena değildi. Böylece kitap okuma zahmetine katlanmayanların bir kısmı da 1950'li yıllarda Tanca'daki sürgünlerin durumuna, Uluslararası Bölge'nin (Burroughs'un deyişiyle, "Interzone"un) gündelik dramlarına aşina oldu. Burroughs'un kendisi Tanca'ya kırk yaşına varacağı yılın, 1954'ün Ocak ayında gitmişti. Peter Weller'in oynadığı ikizi Bill Lee gibi, o da yabancıydı, pek matah bir hali yoktu, hatta bir gözlemciye göre "Koyun öldüren bir köpek"i andırıyordu.

'B' Ekibi

Ballard, Bowles ve Burroughs bana hep çok sıkı bağları olmasa bile bir tür ekip gibi gelmiştir (Bunda B harfinin de bir ince rolü olabilir). Ama böyle bir (gevşek) bağ varsa eğer, ekip başının, esas adamın, uzaylının Burroughs olduğuna da şüphem yok (Kendi kafamda oralara bir yere Hunter'ı da koyuyorum). St. Louis'li varlıklı ailesinin, Harvard mezunu oğullarının tercih ettiği hayat konusunda neler düşündüğünü merak ediyorum. Oğulları William, üniversiteden sonra barmenlik yaptı, özel hafiye oldu ve tıpkı filmdeki Lee gibi, böcekleri imha işine de bulaştı. Uyuşturucu müptelalarıyla pespaye hırsızlar arasına karıştı. Aynı zamanda öldürücü bir zekaya ve bilgiye sahipti. Takıldığı kişiler arasında New York'ta tanıştığı Allen Ginsberg ve Jack Kerouac da vardı. Sonunda da kendini Tanca'da bulmuştu işte. Kendi özgür iradesiyle gitmişti de denebilir belki. Ardında, icabı yerine getirilmemiş bir kefalet, kocasının eliyle ölmüş bir zevce bırakarak. Zevce, erkeklerle yatmayı tercih eden Burroughs'u 1946'da baştan çıkarmış olan akıllı, alaycı ve evli Joan Vollmer'di. Joan, gazetecilik okuyordu. Çok geçmeden yazarın yanına taşındı. Birbirleriyle hayli boğuştular. Burroughs, bir partide Giyom Tel numaralarını yaparken (Joan'un başında bardak, Bill'in elinde silah) vurdu. Kefalet meselesi daha önce, uyuşturucudan yakalandıklarında Louisiana'da başına gelmişti. Kaçakçıların, korsanların, casusların, savaş suçlularının, her türden şaibeli şahsın canını attığı Tanca, dokuz ulusun temsil edildiği bir komisyon tarafından yönetilen bu müreffeh liman, onun için de kurtuluş oldu. Cennetti. Hiç kimse geri çevrilmiyordu, Batılılar hiçbir suçtan kovuşturmaya uğramıyordu. Eczanelerde uyuşturucu serbest satılıyordu, torbacılar türlü çeşit haşhaş satıyordu. Kerhanelerde kızlar kadar oğlanlar da vardı, kimse eşcinselliğe kötü gözle bakmıyordu. Herkes kendini hem yüzer, hem uçar gibi hissediyordu.

Diğer Yazıları
Şimdi Bize Kim Ne Çizecek (25.07.2000)
Dahi, vahşi, mizahi (14.08.2000)
Elele geliyoruz, Christopher Robin ve ben (22.09.2000)