|
76 yıllık Türk Medeni Kanunu nihayet değişiyor. TBMM Genel Kurulu'nda
görüşülmeye başlanan tasarı, aile yaşamında köklü düzenlemeler getiriyor.
Yeni Medeni Kanun Tasarısı'na göre evlilik birliğinin yönetiminde
kadın ve erkek eşit söz hakkına sahip olacaklar. Kadın isterse eşinin
soyadının yanı sıra kendi soyadını da kullanabilecek. Eşler mal
ve iş seçimi konusunda serbest olacak. Evlilik yaşı kadın ve erkek
için de 17 yaşını doldurma, 18'den gün alma olarak düzenleniyor.Yasama
Organı TBMM Başkanlığı'na 1999 tarihinde gönderilen 1030 maddelik
tasarı, "Başlangıç", "Kişiler Hukuku", "Aile Hukuku", "Miras Hukuku"
ve "Eşya Hukuku" başlıklarını taşıyan dört kitaptan oluşuyor. Tasarı,
temel kanun olarak 10 bölüm halinde görüşülecek.
Tasarı,
toplumun temeli sayılan ailenin yaşamında şöyle köklü değişiklikler
içeriyor:
Evin reisi kavramı sona eriyor
 Sadece
erkeğin bulunduğu yerde yapılan evlenme işlemi, kadının bulunduğu
yerde de gerçekleştirilebilecek.
Evlilik
birliğinin yönetiminde kadın ve erkek eşit söz hakkına sahip olacak.
Eşler, evlilik birliğini temsil etme yetkisine sahip olacaklar.
Eşler, birliğin temsil yetkisini kullandıkları hallerde, üçüncü
kişilere karşı da müteselsilen sorumlu sayılacaklar.
Kadının
evlilik birliğini temsil yetkisini kötüye kullanması halinde, kocanın
bu yetkiyi kaldırmasına ilişkin hüküm de değiştiriliyor. Buna göre,
eşlerden her birinin temsil yetkisini aşması veya bu yetkiyi kullanmada
yetersiz kalması halinde, temsil yetkisinin sınırlandırılması veya
kaldırılması konusunda hakim karar verecek.
Eşler,
oturacakları evi birlikte seçme hakkına sahip olacaklar.
Kızlık
soyadı da kullanılabilir
Evlenen
kadın, kocasının soyadının yanı sıra isterse kızlık soyadını da
kullanabilecek. Kadın; boşandığı kocasının soyadını kullanmakta
menfaati bulunduğunu belirtir ve bunun kocaya bir zarar veremeyeceği
kanıtlanırsa, istemi üzerine hakim, kocasının soyadını taşımasına
izin verebilecek.
Eşler arasındaki
eşitlik ilkesi uyarınca eşlerden her biri, üçüncü kişilerle her
türlü hukuki işlemi yapabilecek. Ancak, ailenin oturduğu evle ilgili
işlemler konusunda, eşlerden her biri, diğerinin açık rızasını almak
zorunda olacak.
Evlenme yaşı eşitleniyor
Tasarıyla getirilen düzenlemeyle evlenme yaşında kadın
ve erkek arasındaki eşitsizlik gideriliyor. Daha önce erkek için
17, kadın için 15 olan evlenme yaşı, her ikisi için de 17 yaşın
doldurulması, 18 yaşından gün alma şartına bağlanıyor. Olağandışı
durumlarda ise kadın-erkek arasındaki fark kaldırılarak 16 yaşını
doldurma, 17 yaşından gün alma olarak değiştiriliyor.
Evlat edinebilmek için yeni kurallar
Evlat edinme yaşı 35'den 30'a indirildi. Evlat edinmede
çocuksuz olma veya alt soyun olmaması şartı aranmayacak. Çocuğu
olanlar da diğer şartlar uygunsa evlat edinebilecek. Evlat edinmede
2 yıllık bir deneme süresi öngörülüyor. Böylece bir küçüğü evlat
edinmek isteyen kişinin 2 yıl süreyle ona bakıp eğitmesi şartı aranarak
gelişigüzel evlat edinme önlenecek ve küçükler korunacak. Daha önce
erkeğe tanınan vesayet hakkı, kadına da tanınıyor. Ancak vesayet
süresi 4 yıldan 2 yıla indiriliyor.
Evlatlıkla evlilik olanaksız
Evlatlıkla evlenmek kesin olarak yasaklanıyor. Daha önce evlatlıkla
evlenmek yasak olmasına rağmen, evlenme gerçekleşmişse buna izin
veriliyordu.
Akıl
hastalarına raporlu izin
Akıl hastaları, evlenmelerinde tıbbi sakınca bulunmadığı resmi sağlık
kurulu raporuyla anlaşılmadıkça evlenemeyecekler. Kocanın, "kadın
ve çocukların bakımından sorumlu olduğu" ilkesi kaldırılarak, yerine
eşit mali sorumluluk getiriliyor. Evin giderlerine katılmada eşlerin
mali güçleri, emek ve mal varlıkları esas alınacak.
Eşlerden her biri meslek ve iş seçiminde serbest olacak. Ancak bu
seçimde diğer eşin ve aile birliğinin huzuru ve yararı gözönünde
bulundurulacak. Kadının kocası lehine borç altına girmesine ilişkin
işlemleri hakimin iznine tabi tutan hüküm kaldırılıyor. Eşler, mali
sorumluluğu birlikte taşıyacak.
Eşlerden her biri, kendi borçlarından dolayı üçüncü kişilere karşı
bütün malvarlığıyla sorumlu olacak.
Boşanmalarda
gizli dava
Boşanma sebepleri arasına "onur kırıcı davranışlar" da ekleniyor.
Boşanma sebepleri arasında yer alan "terk"in süresi 3 aydan 6 aya
çıkarılıyor. Buna göre, mevcut '3 ay sonunda ihtar çekme' zorunluluğu
kaldırılıyor. Bunun yerine 6 ay sonunda 'uyarıya gerek kalmaksızın'
boşanma davası açma imkanı getiriliyor. Boşanma davalarında, taraflardan
birinin istemesi halinde hakime, davanın gizli olarak sürmesine
karar verme yetkisi tanınıyor. Boşanma halinde eşlerin aile konutu
ve ev eşyasını kimin kullanacağı konusunda anlaşamamaları halinde,
nihai karar hakime bırakılıyor. Miras
Hukuku
Miras hukukunda saklı oranlar azaltılarak, miras bırakanın mallarındaki
tasarruf özgürlüğü genişletiliyor.
Edinilmiş
mallar
Edinilmiş mallara katılma rejimi, evlilik süresince edinilen mallar
ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsayacak. "Her eşin
bu mal rejimi süresince karşılığını vererek elde ettiği mal varlığı,
edinilmiş mal" olarak değerlendirilecek. Çalışmasının karşılığı
olan edinimler, sosyal güvenlik ve sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının
veya personele yardım amacıyla kurulan sandık ve benzerlerince yapılan
ödemeler, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel
malların gelirleri ile edinilmiş malların yerine geçen değerler,
eşlerin evlilikte edindikleri mallar kabul edilecek. Eşlerden yalnız
birinin kullanımına yarayan eşyalar, mal rejimi başlangıcında eşlerden
birine ait olan mal varlığı değerleri, manevi tazminat alacakları
ile kişisel mal yerine geçen değerler ise "kişisel mal" sayılacak.
Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş
mallara dahil olmayacağını sözleşmede belirtebilecekler.
Devamı
|
