|
Demokratik Devlet'in en önemli, temel unsurlarından biri de çoğulculuk
(Plüralizm) ilkesidir.
Nedir "çoğulculuk"? Çoğulculuk, toplumsal yaşamın her yönünde
uygulanması gereken bir kavramdır. Demokraside, çoğulculuk anlayışının
iki farklı boyutu var:
a) Kurumsal çoğulculuk;
b) İdeolojik çoğulculuk.
Kurumsal çoğulculuk, temsili demokrasi anlayışı çerçevesinde, devlet
yapısında, genel oya dayalı değişik organların (yasama -yürütme-yargı)
bulunmasıdır. Devlet gücünün bu farklı organlar tarafından kullanılmasıdır.
İdeolojik
çoğulculuk ise, toplum yaşamında, değişik görüşlerin, farklı
ideolojilerin bir arada bulunması, her birinin rahatlıkladüşüncelerini
açıklayabilmesi, kendilerini ifade edebilmeleri ilkesidir. Çoğulculuğun
dayanacağı; düşünce özgürlüğü daha genel olarak da Temel Hak ve
Özgürlükler rejimidir.
Avrupa
İnsan Hakları Komisyonu'nun 'Demokrasi ve Çoğulculuk' tanımı:
"Düşünceleri açıklama özgürlüğü, demokratik bir toplumun temel
dayanaklarından birini oluşturur. Hatta düşünceleri açıklama
özgürlüğü, sadece olağan karşılanan, zararsız ya da önemsiz
görünen bilgiler ya da düşüncelerin açıklanması açısından
değil, tam tersine, ayrıca Devlet'e ve toplumun belirli bir
bölümüne karşı gelen, onları şoke eden ve rahatsız eden düşünceler
açısından da geçerlidir.
Nitekim,
demokratik toplumun en önemli unsurlarını oluşturan çoğulculuk,
hoşgörü ve açıklık düşüncesi bunu gerektirir."
(Handyside, 7.12.1976 - Sunday Times, 26.4.1979-Lingens)
|
Özel
olarak da ideolojik çoğulculuk kavramı, her şeyden önce, SİYASAL
PARTİLERİN çokluğuna dayanır.
Siyasal Partiler
Anayasa, madde 68: "Siyasi partiler, demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez
unsurlarıdır." Toplum-Devlet kavramlarını birbirine bağlayan "seçim
ilişkisi", yanı sıra, en önemli, temel kurum, siyasal partiler olarak
kabul edilebilir.
Siyasal partiyi tanımlayan unsurlar :
1 ) Ülke çapında, sürekli bir örgüt (Siyasi Partiler Kanunu, madde
36)
2) Belli bir ideoloji ve program
3) Çalışma ve propagandaları ile, halkın desteğini sağlamak çabası
4) AMAÇ; siyasal iktidarı elde etmek, Parlamento'da çoğunluğu sağlamak
ve Hükümet'i oluşturmak.
5) İŞLEV; çoğulculuk - toplumu (Tabii ki, her parti kendine oy veren
seçmenleri olmak üzere) iktidara taşımak. Ancak, partilere üye olma
hakkına çok sınırlamalar getirilirse, yani birçok yasak getirilerek,
çok sayıda meslek grubu ya da kişinin Partilere üye olması engellenirse,
Partilerin, bu işlevi; yanı Toplum-Devlet arasında ilişki kurma
işlevi de tehlikeye düşer. Örneğin, Türkjye'deki mevzuat, bu yönden
birçok yasaklamalar getirmiştir.
Parti
yasaklamaları: Siyasal partiler, Toplum-Devlet kavramlarını
birbirine bağlayan temel kurumlar diyoruz; bu nedenle, hem Anayasa,
hem de Siyasi Partiler Kanunu, onları demokrasinin vazgeçilmez unsurları
olarak kabul ediyor.
Ancak bir ülkenin demokratik ve çoğulcu olduğunun kabul edilebilmesi
için, en az kaç partinin olması gereklidir acaba? Böyle bir sayı
yok. Bu konuda, ne Anayasa, ne de Siyasi Partiler Kanunu belli bir
sayı, belli bir ölçü öngörmüyorlar. Parti sayısı, bir anlamda, sosyolojik
bir olay, bir anlamda da seçim sistemleri ile bağlantılıdır. Örneğin
İngiltere'de iki partili sistemin nedeni uygulanan iki turlu çoğunluk
sistemidir. Fransa'da çok parti var, ancak, bunlar iki büyük grupta,
sağ koalisyon-sol koalisyon biçiminde birleşmişler ve bunun nedeni
de uygulanan seçim sistemidir.
Anayasa Mahkemesi'nin 1 .8. 1984 tarihli kararı, Anayasa'nın 68.
maddesinde yer alan, siyasal partilerin demokratik siyasal hayatın
vazgeçilmez unsurları olduğu yönündeki hükmü ile, birden çok,
başka bir anlatımla en az iki siyasal partinin kastedildiğinin anlaşılması
gerektiği yönündedir.
Demek
ki "ideolojik çoğulculuk" parti sayısı ile ilgili bir kavram değil.
"Düşüncenin, görüşlerin çokluğu ve bu değişik görüşleri, düşünceleri
savunan siyasal partilerin çokluğu" anlamına geliyor. Ancak Türkiye'de,
partiler açısından çoğulculuk sınırlandırılmıştır; bazı partilerin
yasaklanması ile.
Anayasa'nın
69. maddesine göre, "siyasi partiler, Anayasa'daki sınırlamalar
dışına çıkamazlar; çıkanlar Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılır."
Siyasal
partilerle ilgili yasaklar:
- Demokratik Cumhuriyete,
- Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmezliğine (Üniter Devlete),
- Laik Devlet ilkesine karşı çıkamazlar.
Bu sayfalara katkılarından
dolayı Doç. Dr. İştar Gözaydın'a, Behiç Ak'a ve Helsinki Yurttaşlar
Derneği'ne teşekkür ederiz.
|
