Ana Sayfa

Demokrasi
Dikkat Çekenler
Önce Demokrasi
AB Yolunda
Haklarımız
Savaşa Hayır
Sivil Toplum
Sivil Anayasa
Minidev'in Amacı

Kültür
K Dergisi
Kültür-Sanat
Çevre
Gey-Lezbiyen Kültürü
L.G.B.T.T Yazıları
Alternatif Tıp
Başucu Yazıları
Cinsel Yaşam
Doğan Cüceloğlu İle
İletişim Dünyası

Farklı Renkler,
Farklı Kültürler

Süryani Kültürü
Yahudi Kültürü
Ermeni Kültürü
Rum Kültürü

Diğer
Minidev'de yazmak
ister misiniz?

Reklamlarınız İçin
İletişim

YAZARLAR





Türkiye Cumhuriyeti Devleti
ve Temel Nitelikleri



1982 Anayasasının 1. maddesi; "Türkiye devleti bir Cumhuriyettir" diyor. Demek ki, T.C. Devletinin en önemli, ilk ve temel niteliği bir Cumhuriyet olması. Ne demek Cumhuriyet ya da ne tür Devletlere Cumhuriyet adı veriliyor?

Cumhuriyet, klasik anlamı ile, yöneticilerin ve de özellikle Devlet Başkanının, halkın bütününü temsil etmek üzere, ya doğrudan doğruya ya da halk tarafından seçilmiş meclislerin oyuyla işbaşına geldiği devlet biçimidir .Cumhuriyet'in karşısında, devlet başkanının seçimle değil, soya bağlı olarak işbaşına geldiği monarşiler vardır.

Cumhuriyet-demokrasi kavramı ile ilişkili olmakla birlikte, aynı anlama gelmez. Nitekim, iç yapıları ve işleyişleri son derece demokratik olduğu halde, sırf başlarında bir kral bulunduğu için Cumhuriyet sayılmayan Devletler vardır. Bu ülkelere örnek olarak İngiltere, Belçika, İspanya gösterilebilir.


Örneğin Osmanlı İmparatorluğu, eski Fransız Krallığı, günümüzde İspanya-Belçika -İngiltere, Monarşik Devletlere örnektir ve Devletin başında Cumhurbaşkanları değil, Kral ya da Kraliçe vardır. Buna karşılık da, Demokratik olmadığı halde, başlarındaki kişi seçilerek işbaşına gelen ve bu nedenle Cumhuriyet sayılan Devletler de vardır. Buna örnek olarak, eski Doğu Avrupa Halk Cumhuriyetleri ve İran İslam Cumhuriyeti gösterilebilir. Bu noktada şu bağlantı kurulabilir; her demokrasinin mutlaka cumhuriyet olması gerekmez. Örnek olarak, İngiltere, Belçika, İspanya var. Buna karşılık, her cumhuriyetin mutlaka demokratik olması gerekir ki, ''yöneticilerin seçimi'' göstermelik değil, gerçek bir seçim olabilsin.

Devletin Temel Nitelikleri
1982 Anayasasının 2. maddesi, ''Türkiye Cumhuriyeti, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir'' diyor. Devletin temel niteliği bu. Demokratik bir Hukuk Devleti olmak. Ne demek Demokratik Devlet?

Demokrasi, halk iktidarı anlamına geliyor ve Demokrasinin temeli şu; Devletin işleyişinde, kuruluşunda, yapısında TOPLUM (Millet-Halk) etkilidir. Devlet organlarını oluşturur, işlemesine etkide bulunur. Demokratik Devlet'in temeli bu. Dolayısıyla, demokrasi'de TOPLUM-DEVLET birbirinden bağımsız kavramlar değil; demokraside Devlet kavramı tamamen TOPLUM'a bağlıdır. Demokratik evlette Cumhurbaşkanı'nı, Başbakan'ı halk yani bizler seçeceğiz, siyasal partiler aracılığı ile, hem devlet organlarını oluşturacak, hem de sistemin işleyişine katkıda bulunacağız. Serbest seçimler aracılığı ile TBMM'ni seçeceğiz. Halkoylaması ile anayasamızı değiştirebileceğiz. Sendikalar, dernekler gibi baskı grupları ile, yöneticileri, siyasal iktidarı etkileyecek, dilekçe hakkımızı kullanacağız.

Kısaca, tüm siyasal sistemin işleyişini biz sağlayacağız. Yani Halk- Toplum sağlayacak. İşte, tüm bu yöntemlere SiYASAL KATILMA adı veriliyor. Ve Demokratik Devlet, siyasal katılmanın en yoğun, en demokratik olduğu Devlet biçimi.

SİYASAL KATILMA, belli bir hukuksal yapının varlığını gerektirir. Bu hukuksal yapı, Temel Hak ve Özgürlükler rejimidir. Sistemin tabanı TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER olmalıdır.

Temel Hak ve Özgürlükler
Bu taban olmalı ki, tüm bu işleyiş, gerçekten demokratik olsun, göstermelik değil; gerçek biçimde Halk tarafından yönlendirilebilsin. Bu Temel Hak ve Özgürlükler rejimi. Anayasaya da 'Temel haklar ve Ödevler' başlığı altında yansımıştır. 1982 Anayasası, 'Temel haklar ve Ödevler' başlığı ile, İKİNCİ KISIM'da, haklar listesine yer vermektedir . Bu kısmın ikinci bölümünde, 'Kişinin Hakları ve Ödevleri', üçüncü bölümde, 'Sosyal ve Ekonomik haklar ve Ödevler' ve dördüncü bölümde, 'Siyasi haklar ve Ödevler' düzenlenmiştir.

Seçme ve Seçilme Hakkı
Türkiye, aşağı yukarı tüm çağdaş demokrasilerde görüldüğü biçimi ile temsili bir rejim uyguluyor. Yani halk, belli süreler için, temsilcilerini seçiyor ve onlar, Devleti yönetiyorlar. Temsili Demokrasi bu. Ve temsili demokraside, halkın en önemli ve temel katılma yolu; seçimler.

Günümüzde halk olarak, temsilcilerinizi seçiyorsunuz ancak, daha sonra değişik yöntemlerle, ya temsilcileriniz yerine, doğrudan kendiniz karar alabilirsiniz, ya da en azından seçtiğinizc temsilcilerinizi etkileyebilir, kararlarına etkide bulunmaya çalışabilirsiniz.

Seçilen temsilciler, sadece seçildikleri bölgeyi ya da kendilerini seçenleri değil, tüm milleti temsil ederler ve 'tüm milletin temsilcisi' olarak kabul edilirler . (Anayasa, madde 80)

Referandum (Halkoylaması)




ANAYASA'DAN...

"Vatandaşlar, kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve TBMM'ne yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir.
Madde 74

Vatandaşları, temsilcileri aracılığı ile değil, doğrudan doğruya yasaların yapımına en önemli yöntem; referandum adı ile de bilinen HALKOYLAMASI yöntemidir. Bu yöntem sayesinde, halk (toplum) siyasal iktidarı doğrudan kullanmak-karar almak imkanına sahip olmaktadır. İsviçre, bu yöntemin en çok kullanıldığı ülkedir. İtalya-Fransa gibi ülkelerde de, bu yöntemin değişik türleri, Anayasalarında yer almıştır ve kullanılmaktadır.

Türk Anayasalarında halkoylaması yöntemi yer almamış ancak, 1982 Anayasası, sadece ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ alanında referanduma yer vermiştir. (Anayasa, madde 175)

Dilekçe Hakkı
Vatandaşlar olarak, siyasal rejim üzerindeki etkiniz, sadece temsilcilerinizi seçmekle sınırlı değil, aynı zamanda, seçtiğiniz temsilcilerinizi değişik yollarla etkileme hakkına da sahipsiniz. İşte, bu yollardan biri, çok eski bır tarihi olan ve Türk Anayasalarında , son olarak da 1982 Anayasası'nın 74. maddesinde yer alan 'Dilekçe Hakkı'dır.

Bu sayfalara katkılarından dolayı Doç. Dr. İştar Gözaydın'a, Behiç Ak'a ve Helsinki Yurttaşlar Derneği'ne teşekkür ederiz.

 

Diğer yazılar için tıklayın


HAKLARIMIZ

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ

ÇOCUK HAKLARI SOZLEŞMESİ

SİZ NE
YAPABİLİRSİNİZ?


AİHM


Yazarlar

Merih Akalın

Zehra Akdoğan

Cengiz Aktar

Uğur Alper

Orhan Bahçıvan

Dr. Arı Balcı

Rüstem Batum

Şabo Boyacı

Doğan Cüceloğlu

Şuayip Dağıstanlı

Dilek Dalaklı

Önal Demirci

Tuğrul Eryılmaz

Aynur Gedik

Dr. Mehmet Gürsel

Hakan Kuyucu

Sevin Okyay

Hakan Onum

Dr. Erhan Özer

Dr. Ender Saraç

Robert Schild

Cem Şen

Aykut Tankuter

Umur Talu

Anna Turay

Metin Yahya Üster

Aret Vartanyan

Dr. Nesrin Yetkin

Erol Yurderi

Servisler
YENI Okurdan

Bizi desteklemek
İster misiniz?


Yardım

E-posta

Favorilerinize
Ekleyin


miniDEV'i Tavsiye Et

İletişim

miniDEV'i
Ana Sayfanız yapın

Reklamlarınız İçin

 


Bu Sayfayı Beğendiysen Arkadaşına Yolla