Kadın Kadına

MODERN LEZBİYEN YAZARLARIN ÖNDE GİDENİ:
JEANNETTE WINTERSON

Kimi zaman da bu kadınlardan hoşlanan kadınlar çok iyi yazarlar olurlar ve aşklarını edebi yaratıcılıkla rengârenk kurgulayıp bize sunarlar. Jeannette Winterson gibi.

Onunla tanışmam (yani onun yazarlığıyla) üniversitede ders kırdığım soğuk bir kış günü aylak aylak kitapçının raflarına göz gezdirirken gerçekleşti. Birden bir kitap kapağı çarptı gözüme. Belli belirsiz çıplak bir kadın silüeti ve üzerinde kitabın adı: Written On the Body. Tabii ilk önce çıplak kadın silüetiyle ilgilenerek aldım elime onu. Sonra yazarın adının Jeannette, bir kadın adı olması ilgimi çekti. Kitabı karıştırdım, arkasını ve önsözünün birazını okudum. Cinsiyetsiz bir aşkı anlattığından bahsediyordu önsöz. Yani, aşık olunan kişi evli bir kadın, ama aşık olan birinci tekil şahıstan yazıyor ve kadın mı erkek mi olduğunu bir türlü anlayamıyor okuyucu. Tabii kitabın yazarının kadın olması ve kitabın bir kadına adanmış olması (Winterson'un her kitabını adadığı sevgilisi Peggy Reynolds) aşık olanın cinsiyeti hakkında çok az kuşku bırakmıştı kafamda. Elimde kitap derhal kasaya gittim. Bulunmaz bir hazine keşfettiğimi hissetmiştim.

Hislerim beni yanıltmadı. Bayılarak okuyup bitirdim Written on the Body'i. Sonra bunun onun dördüncü romanı olduğunu öğrendim. O sıralarda üçüncü romanı Vişnenin Cinsiyeti adıyla Türkçeye de çevrilmişti. Sonra Tutku çevrildi. En son da yazarın ilk ve en çok yankı uyandıran kitabı Portakal Tek Meyve Değildir çevrildi.

Ben o ilk tanışmamdan itibaren iflah olmaz bir Winterson fanatiği olarak her kitabını defalarca okudum, yeni çıkacak kitaplarını deli gibi takip ettim, çıktığı gün aldım. Allahtan Winterson çok üretken bir yazar ve beni hiç hayal kırıklığına uğratmadan sık sık yeni kitaplar yayınlıyor. Türkçe'de basılmış üç kitabı olmasına rağmen onun burada çok tanındığını ve okunduğunu sanmıyorum. Fazla cüretkâr, fazla marjinal, fazla yaratıcı ve belki de fazla tuhaf gelmiştir Türk okuruna. Çünkü Winterson konularında da , biçiminde de sınır tanımıyor. Spiral bir formla dokuyor romanlarını, tarihe dalıyor, Napolyon'un tavuk yolucusunun hikâyesiyle çıkıyor, hayal gücünü zorluyor, zemini olmayan bir evde yaşayanların öyküsüyle, göklere uzanan İskenderiye kütüphanesinde bir kitap bulmak için güneşe tırmanan kütüphaneci çocukla çıkıyor. Ve hep şöyle diyor: "Size öyküler anlatıyorum. Bana inanın."

Cinsel tercihi kurgusundan diline, her yerde hissedilse de lezbiyenlik hiçbir zaman kitaplarının temel sorunsalını oluşturmuyor. Bir röportajında şöyle diyor: "Bana lezbiyen bir yazar olarak ..... diye başlayan sorular yöneltilmesinden nefret ediyorum. Ben bir yazarım ve lezbiyenim ama bu ikisi hem çok beraber hem çok ayrı olabiliyorlar."

İlk kitabı Portakal Tek Meyve Değildir, çok dindar bir ailenin evlatlık kızının küçük bir İngiliz kasabasında büyürken dinle ve lezbiyenlikle başa çıkışını anlatıyor. Bu ilk roman çok yoğun otobiyografik ögeler taşıyor ve Winterson'un benzersiz sadelikte ama son derece de incelikli diliyle, kurgusal oyunlarıyla tanıştırıyor sizi. Sevin Okyay'ın çevirisi de gayet başarılı. Bu yazarı hiç tanımayanlar kesinlikle o kitapla başlamalılar. Kitap daha sonra BBC tarafından dizi olarak çekildi ve tutucu İngilizler arasında bile büyük yankı uyandırdı.

Her romanı benzer kurgusal özellikler (farklı anlatıcılar, büyük zamansal atlayışlar, geri dönüşler, yoğun dini ve sanatsal göndermeler) içerse de, hayal gücünün ve dilinin kıvraklığı hepsini birbirinden çok farklı kılıyor. Edebi başarısının yanı sıra, yine edebi bir dille kotarılmış yoğun toplumsal ve yaşamsal eleştiri yüklü yazarın kitapları. Bir de sanat ve edebiyat üzerine yazdığı makalelerini topladığı Art Objects kitabı var. Ama beni en çok çeken ille de dili, o puzzle parçacıklarını birleştirir gibi kurduğu, her biri tek başına bile bir sanat eseri olan cümleleri.

Yazarın en son Gut Symmetries adlı bir romanı, bir de kısa öykülerden oluşan kitabı çıktı. İnşallah yayıncılarımız onu yeniden keşfeder ve bütün kitaplarını türkçeye kazandırırlar. Yazıya Winterson'un çok sevdiği Woolf'la başladım, kendisiyle bitiriyorum:

"

Onu (o kadını) bulursam eğer, geleceğim ne olacak? Onu (o kadını) bulacağım. Korkuyla seksin arasında bir yerlerde tutku vardır."

Gerçekten özgün edebiyatı ve kadınları seven kadınlara, kadınları seven kadınları seven ve anlayan herkese ve bütün bunlarla uzaktan yakından biraz olsun ilgilenen diğerlerine: Winterson ilacınız olacak.

Zeynep Aksoy

Diğer yazılar için tıklayın