JULIET & JULIET                         Güncelleme:12. 02. 2002

Hindistan'a Bir Geçit

Bombay. Siyaseten doğru olmak gerekirse: Mumbai. 15 milyonluk Hindistan metropolü sömürge günlerinden kurtulunca eski adına kavuşmuş. Nem ve sıcaklık dolayısıyla şehrin her köşesinde -trenlerde, bankalarda, üniversitelerde, restoranlarda- karşılaştığım pervaneler gömüldü zihnime, Sultanahmet eşdeğeri Colaba veya Gateway of India yerine. Mumbai'de turistik olan, alt sınıf olan, orta sınıf olan herşey kılık değiştirmiş bir İstanbul; birkaç rötuşla: Arap Denizi kaynıyor ve buharlaşıyor gibi, İstanbul'daki gecekondular Mumbai'dekilerin yanında villa kalıyor, gecekonduların önünden açıktan açığa kanalizasyon akıyor çünkü, hemen hemen bütün kadınlar geleneksel kıyafetleri sariler içinde... Neyse saymakla bitmez. Kısaca bir batılının doğuya giderken görmeyi beklediği ve beklemediği her şey. Kendi ülkelerinin kitapçıları yoga, meditasyon, feng shui, huzurlu ve mutlu yaşamanın yollarını sergilerken doğuya dair, işin içindeyken göze en çok çarpan şey sınıflararası tahammül edilemez uçurum, önemsenmeyen alt sınıf sağlığı.

Bahsettiğim açıktan açığa akan kanalizasyonların sayısı küçümsenmeyecek kadar fazla, eğer ki uçağınız yaklaşırken atmosfer şehri size gösterirse. Gecekondu dediklerimin adı Türkçe'de gecekondu olmayabilir, şehrin büyük çoğunluğu çadırda yaşıyor gibi. Sac, kağıt, kumaş, evleri yapan malzemeler. (Bu gözlemler 7.9'luk depremden öncedir, zaten Mumbai depremden etkilenmedi)

Şehrin ne kadarı, Hindistan'ın ne kadarı bu şartlar altında yaşıyor bilmiyorum ama tüm bunların yanı sıra batılı benzeri bir yaşam süren orta sınıf da mevcut elbette. Hindistan nüfusunun %1'ini oluşturan 9 milyon insanın HIV+ olması da ülkenin başka bir gerçeği. Günlük hayatlarında üstü açık kanalizasyonlarla karşılaşmak zorunda olmayan orta sınıf, HIV'in dolaştığı yerlerden kaçamıyor doğal olarak. Ciddi boyutlardaki AIDS tehlikesi Hindistan'ın lezbiyen ve gey özgürleşme hareketinde Türkiye'den farklılıklar yaratıyor.

Önce benzerlikler. "Ne sevgilisi, biz lezbiyen miyiz ayol!" esprisi kendini efemine erkek eşcinsel olarak algılayan insanlar arasında yaygın. Türkiye'de gey camiada olup da bu şakayı duymayan var mı? Bir nevi "...mi acaba?" Lubunyalar, Hindistan'da "khoti", laçolar "panti". Bizim topraklarda duymadığım bir de "double" var. "Double"lığın Hindistan topraklarında da pek kökeni olmadığı için herhalde kelime İngilizce. "Khoti"den "gey"e geçerkenki süreç olsa gerek. "İnsanların cinsel kimlikleri cinsel birleşme şekilleriyle biçimlensin mi, biçimlenmesin mi" evresi. Benim bildiğim gey kelimesi, bırakın cinsel birleşim şekillerini, cinsiyeti bile önemsemiyor. Önemsememe şekli de, yalan söyleme ihtiyacı duymadan kendi cinsinden insanları kapsayan aşk ve seks dünyaları olan bireylerde vücut bulması. Hindistan da, Türkiye gibi bu kelimeyi batıdan ithal etmiş. Eskiden o topraklarda yazılmış şiirlerde erkeklerarası aşk olağan. Tabi erkekliğe geçmek üzere olan genç erkeği eğitmek için kullanıldığı takdirde. "Bombay Dost" adlı gey dergisinin son sayısında (Haziran 2000) 17. yüzyıl şairlerinden Ghalib'in şimdiki anlamda gey olduğunu tartışan bir yazı var. Çünkü Ghalib şiirlerinde, sarhoşken yanında başka bir erkeği getiren aşığa kapıyı açıyor. Yani erkeklerle yaşadığı aşk, yaşam tecrübesizi, tüysüz, bebek yüzlü yarlarla değil, "erkeksi" kişilere karşı. Hatta şiirlerinde sekste edilgen olduğunun izlerini bile görebiliyorsunuz, görmek isterseniz.

Bombay Dost, Mumbai'nin arkadaş dergisi. Hindi dilindeki "dost" kelimesi, Türkçe'de de aynı anlamı taşıyor. Lonely Planet'in lezbiyen ve gey gezginlere önerdiği üzere Bombay Dost dergisini aramaya başlıyorum. Gazete, dergi, kitap satan heryere soruyorum. Garip ifadelerle gülümseyerek satmadıklarını söylüyorlar. Bir seri denemeden sonra bir kitapçıda buluyorum. 50 rupee, Arambol'de iki kişilik odamız için verdiğimiz ücret. Dergi, kapakları dahil 28 sayfa. Son sayısı, geçen yıl çıkmış, yaklaşmakta olan Millennium'dan bahsediyor. Kendisiyle görüştüğüm Bay Ashok derginin yeni sayısını çıkarmak üzere olduklarını belirtiyor. Derginin bağlı olduğu sivil toplum kuruluşu, Humsafar Trust'ı bana gezdiren Ashok'la sohbet ediyoruz. Humsafar Trust 1990 yılında üç geyin cafe sohbetleriyle yolculuğuna başlamış, 1994'de devlete kaydolmuş ve bir mekan sahibi olmuş. Parasal desteğin büyük kısmı devletten geliyor. Çükü Humsafar Trust'ın amacı "güvenli seks konusunda toplumu eğitmek ve cesaretlendirmek". Hedef kitlesi ise gey ve MSM gruplar (men-who-have-sex-with-men). %1 HIV+ nüfusa sahip Hindistan'da hükümet, gey hareketi bu şekilde destekliyor. İşte bu Hindistan gey mücadelesinin Türkiye'den farklı yüzü. Ashok'a göre Hint toplumu eşcinsel düşmanı. Aslında en yaygın din olan Hindu dininin yarısı erkek yarısı kadın olan dans ve yaratıcılık tanrıçası Ardhanarishwar'ı yeniden düşünseler, dinlerinin eşcinsel düşmanı olmadığını farkedeceklerini söylüyor. Din çerçevesinde eşcinselliğin yasaklandığının aşikar olmadığını belirtiyor. Bu konuyu o kadar vurguluyor ki, Humsafar Trust'ın gey mücadelesinin "biz de aynı tanrının kullarıyız, bizi kabul etmelisiniz" söylemiyle olduğunu anlıyorum.

Devlet ve batılı kurumlardan aldığı parasal destekle kurulmuş olan Humsafar Trust'da pazar hariç hergün geylere telefon desteği veriliyor. Günde yaklaşık 15 kişinin aradığını söylüyor Ashok. Haftada iki gün, merkezde cinsel yollarla bulaşan hastalıklar ve HIV testi ücretsiz yaptırılabiliyor. Sonucun pozitif çıkması durumunda Humsafar Trust ücretsiz olarak size yol gösteriyor. Ek olarak haftada iki gün ücretsiz danışmanlık hizmeti veriliyor. Gerekirse terapi sürecine girilebiliyor. Kütüphanesi ve cruising alanlarında dağıttığı ücretsiz prezervatifler de diğer hizmetlerinden.

Büyük gazetelerin ilan sayfalarında dinini, dilini, etnik geçmişini, görüntüsünü, mesleğini belirtmiş kadınlar ve erkekler, dinini, dilini, etnik geçmişini, mesleğini, görüntüsünü tarif ettikleri erkekler ve kadınlar arıyorlar. Evlilik çağı gelen kızlarına koca bulmaktan sorumlu ailelerin ilanlarına da rastlanıyor. Bu ailelerin içinde müslüman ailelere rastlamak mümkün. Bombay Dost'un iki sayfalık ilan bölümünde bu hizmet paralı veriliyor. 10 rupee. Bu bölümün, büyük gazetelerdeki benzerlerinden iki farkı var: Evlilikten bahseden yok ve hiçbir aile kız çocuğuna kadın sevgili aramıyor.

Bombay'da bir çok gey bar var (gitmesem de, görmesem de). Aynı şekilde Hindistan'ın büyük şehirlerinde gey gruplarına ve gey barlara rastlamak mümkün. Ancak Hindistan orta sınıf hayatı ve AIDS'in yaygınlığı büyük şehirlerde geylere eli açık davranırken, aynı şey lezbiyenlere sunmuyor. Dinlerine açıkça bağlı Hint toplumu, gelenekleri ile kadını ikinci sınıf vatandaş olarak görüyor ve bu da lezbiyen kadınların kendilerini ve birbirlerini bulmalarını zorlaştırıyor. Birbirinden farklı dinlere mensup insanlar barış içinde yaşarken (hindu, müslüman, hristiyan), her yerde dinin izlerini görmek mümkün. Özellikle hindu dininin. Önlerinde çiçekten süsler, tanrıların resimleri her yerde. Bombay Hastanesinin girişinde (devlet hastanesi), evleri kötü güçlerden koruyan, fil kafalı Ganej, Humsafar Trust'da ise anne olarak gördükleri tanrıça Yallama. Yani bazı açılardan Türkiye'den önde olan lezbiyen ve gey özgürleşme hareketi, özellikle din yüzünden bazı açılardan bizlerle aynı şanslara sahip değil. Sonuç olarak bizden çok uzakta ya da çok yakında bilmediğimiz hayatlar yaşanıp gidiyor, onları görme fırsatımız olmasa bile tahmin edebilmek bizim elimizde.

KAOS GL'nin Bahar 2001 sayısından alınmıştır.

Yeşim Başaran