GLK Editörü'nden...Güncelleme: 21.08.2001

Gey Hakları İnsan Haklarıdır!

1996 yılında Lambdaİstanbul adındaki politik eşcinsel grubun Habitat zamanı açtığı standda yazdığı birçok slogandan en göze çarpanı yazının başlığıydı. İlginç olan, Kürşat Kahramanoğlu'nun geçen hafta başlattığı tartışmanın alt başlıklarından birine denk geldiğini düşündüğüm, bu sloganın "Gay Rights Are Human Rights!" şeklinde İngilizce yazılmış olmasıydı. Habitat'a katılanların dünyanın dört bir yanından gelen insanlar olması gerçeği bir yana, ironik olan bu lafın o kadar yıldır Türkiye'de Türkçe söylenememiş olması ve sonra Birleşmiş Milletler güvencesiyle ortaya çıkılmış olmasıydı.

Kuşadası olaylarında gelen eşcinsel turistlerin çevrilmesi döviz kaybetmemek için edinilen "eşcinsel hoşgörüsü"nü gündeme taşımıştı. 1996'daki "coming out" ise sanki Tanzanya'daki bir eşcinsel grubun yaptığı, egzotik bir etkinlik gibi gerçekleşmişti ve sonra da arkası gelmedi. Herhalde Türkiye'nin eşcinsellikle ilgili tek ciddi gündemi Tarkan'ın resimlerinin ortaya çıkmasıyla oluştu. Sonunda yıllardır belli çevrelerde dedikodu şeklinde devam eden iddialar su yüzüne çıktı. Ne Tarkan buralardan gitti ne de insanlar meydanlarda toplanıp Tarkan'ın albümlerini yakarak slogan attı. Üstüne üstlük yeni albümü yok sattı ve konserleri doldu taştı..

Eşcinsel hakları deyince benim aklıma gey, lezbiyen, travesti ve transseksüellerin, cinsel ayrımcılığa maruz kalmadan sokakta rahatça yürüyebilmeleri, barınma haklarına sahip olmaları, işyerinde ayrımcılığa uğramamaları geliyor. Ama en önemlisi rahatça "eşcinsel olduğunu açıklayabilme" hakkı ve bunun sonucunda da yaşamının normal gidişatına bir zarar gelmeyeceği garantisi, ihtiyacımız olan en büyük haktır. Ancak bunu sağlayabilecek kanunlar değildir. Toplumun geçirmesi gereken bir evrimin sonunda ancak eşcinsel bireyler cinsel yönelimlerini sıradan bir özellik olarak laf arasında ifade edebileceklerdir. Ve kimsenin de umurunda olmayacaktır.

Söz konusu evrimi yokmuş gibi davrandığımız şeyleri konuşarak gerçekleştirebiliriz. Bu süreçte ise en büyük pay eşcinsellerin bizzat kendilerine düşüyor. Bir eşcinselin topluma yapabileceği en büyük katkı "açılmak"tır. Eşcinsel bir yakını, dostu olan birinin eşcinsel düşmanı olması çok zordur. Çünkü eşcinseller toplumda neredeyse başka dünyadan varlıklar olarak görülüyor. Görünüşüyle, tavırlarıyla çizilmiş bir eşcinsel imajı var ve gey deyince insanların aklına gösterişli bir pop stardan ya da kadın erkek arası cinsiyetsiz bir varlıktan başka bir şey gelmiyor. İnsan bilmediği şeyden korkar, bu yüzden de bir eşcinsele uzaylı gibi davranılıyor. Oysa ki insanın yıllardır tanıdığı bir arkadaşının gey olduğunu öğrenmesi onun yaşamında birçok şeyi olumlu yönde değiştiriyor. Çünkü o noktada, o uzaylılık ortadan kalkıyor ve ne kadar klasik ve ilkel de olsa "onlar da insan" tavrı başlıyor..

"Açılmak" ne akdar elzem bir şey olsa da, insan haklarından bahsederken "dolapta kalmak" yani eşcinselliğini açıklamadan yaşamanın da bir hak olduğuna inanıyorum. En ideali tüm eşcinsellerin ortaya çıkıp "görünürlüğü" arttırmaları tabii ki. Ancak kişinin kendi rızası dışında ya da birtakım zorlamalarla "coming out" yapması ne etik açıdan kabul edilebilir ne de herhangi bir yararı olacaktır. Eşcinsellik bireysel bazda, çoğu zaman oldukça sancılı bir kabullenme dönemi gerektirdiğinden otuz yaşında bile hâlâ kendine gey diyemeyen birçok insan olduğunu unutmamak lazım. Tartışmaların onlara kendilerini güvende hissedecekleri ve eşcinsel olmanın bir sorun olmadığını düşündürtecek bir ortam hazırlamasını sağlamalıyız.

Türkiye'de şu dönemde eşcinsel hareketle ilgilenen ve bir şeyler yapmak isteyenlerin ilgisini yasal yönetim bazında yoğunlaştırmaları bana çok gerçekçi gelmiyor. Avrupa Birliği'nin de zorlamasıyla eşcinsel haklarını koruyan kanunlar çıktığında ortada bu kanunlardan yararlanmak isteyen "out" insanlar olması gerekecek. Daha önce de belirttiğim gibi öncelikle toplumun bir gelişme göstermesi gerekir ki ardından gelen kanunlarla düzenlemeler yapılabilsin. Ben bu konuda çok umutsuz değilim. Bugün gey sözcüğü yayıldıysa ve kullanılıyorsa bu bile olumlu bir gelişmedir diye bakıyorum. Eşcinsellik konusunda görüşleri oldukça pozitif olan bir de genç nesil yetiştiğini görüyorum. Ama kendimizi kandırmayalım. Az da olsa gelişme var ancak bu eşcinsellerin uğraşıp sağladığı bir gelişme değil, kaçınılmaz olarak ve ne yazık ki yine dış etkenler nedeniyle bize sunulan ufak "kırıntılar".

Bir de son olarak, tartışırken kullanılacak terminolojinin de çok önemli olduğunu düşünüyorum. "Cinsel tercih" tanımını sevmiyorum ve doğru bulmuyorum. Zaten birçok modern kaynakta ve hatta Avrupa birliği kayıtlarında "sexual orientation" yani "cinsel yönelim" olarak geçiyor. Bir de "gay" sözcüğünün Türkçe yazılırken "gey" diye yazılması var ki bence sembolik de olsa bazı şeyleri yavaş yavaş içselleştirebildiğimizi gösteriyor.

Neşeli kalın


Uğur ALPER



Diğer yazıları için tıklayın