miniDEV - Sağlıklı Beslenme ve Diyet

Taylan Kümeli
Beslenme ve Diyet Uzmanı

Hastalıklarda Beslenme

Sigaraya mahkûm musunuz?

Bazı okurlarımız, "Hastalıklarda beslenme" köşesinde neden madde bağımlılığı konusunu ele aldığımızı soruyorlar. Aslında ilintisiz gibi görünen bu konuya bir kez daha açıklık kazandıralım: Sigara, alkol gibi madde bağımlılıkları, kısa zamanda vücudun kronik hastalıklara yakalanmasıyla sonuçlanabilecek önemli riskler arasında. Bu konu bilimsel izah gerektirmeyecek kadar gözlemiş, denenmiş bir konu... Diğer taraftan, herhangi bir sebeple kronik hastalıklara yakalanmış kişiler, bir de madde bağımlısı iseler, tedavileri iyice güçleşiyor. Bu nedenle, doktorların "Sigarayı bırakın! Alkol kullanmayın!" türünden uyarıları, hiç ihmal edilmeden ve kesinlikle uyulması gereken tavsiyeler.

Önce sigarayı hatırlayalım. Günlük gazetelerde bile, sigara, içmeyenin kalbine de zararlı olduğunu sık sık okursunuz. Sigara dumanının yoğun olduğu bir ortamda 30 dakika bile bulunmanın, damarların daralması için yeterli olduğu artık biliniyor. Örneğin, bu konuda ciddi araştırmalarıyla tanınan Osaka City University Medical School araştırmacıları, sigaranın sadece tiryakilerin değil, sigara içmeyenlerin de kalp-damar sistemine zarar verdiğini belirledi. Japon araştırmacılar, yarısı sigara içen yarısı içmeyen 30 deneğin kalp-damar sistemini karşılaştırdı. Deneklerin hiçbirinde yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol gibi, kalp-damar sağlığı açısından risk oluşturan hastalıklar yoktu. Dr. Roy Otsuka başkanlığındaki ekip, deneklerin damarlarındaki kan akışının hızını, dumanlı bir ortamda bulunmadan önce ve sonrasında ölçtüler. Başlangıçta sigara içmeyenlerin damarlarındaki kan akışı diğerlerine nazaran daha hızlıydı. Ama sigara dumanını soluduktan sonra iki grup arasında fark kalmadı. San Francisco Üniversitesinden Dr. Santon Glanz ve Dr. William Parmley, araştırmayla ilgili olarak, "Çalışma, herkesin dumanlı ortamlardan kaçınması gerektiğini gösterdi" dedi. Japonya ve Çin gibi ülkelerde sigara alışkanlığı çok büyük bir sorun halinde.

Bilim adamları, meme kanseri teşhisi konulan hastanın anında sigarayı bırakması, uzun yaşamak isteyen kadınların sigaraya kesinlikle başlamamaları gerektiğini belirtiyorlar. California Üniversitesi Davis Tıp Okulu'nda yapılan araştırmalarda, kanserin akciğere yayılma gösterdiği 87 kadın ile kanserin yayılma göstermediği 174 kadın hasta denek olarak kullanıldı. Deneklerde kanserin saptandığı tarih, yaş grubu ve tümörün büyüklüğü konusunu araştıran bilim adamları, kanserin akciğere yayılma riskinin, sigara tiryakisi olan meme kanseri hastalarında iki misli daha fazla olduğunu belirledi. Bilim adamları, meme kanserine yakalandığı halde sigaraya devam eden hastaların, ölüme davetiye çıkarttıklarını ve bu tür hastaların meme kanseri nedeniyle daha çok öldüklerini kaydetti.

ABD'de her yıl 180 binin üzerinde kadının meme kanserine yakalandığı ve bu hastaların beşte birinin öldüğü belirtildi. Meme kanseri erken teşhis edilen hastaların yüzde 80'inin ortalama 5 yıl yaşatılabildiği, kanserin yayılması durumunda kontrolünün zor olduğu belirtildi. Sigaranın vücudun savunma sistemini etkileyerek, damarlardan kan sızmasına yol açtığına değinen araştırmacılar, kanser hücresinin kan dolaşımı sisteminden kaçması halinde, bulunduğu ortama yerleşerek yayıldığını kaydetti. Dr. Marin, meme kanseri teşhisi konulan hastanın anında sigarayı bırakması gerektiğini açıklarken, konuyla ilgili diğer uzmanlar, uzun yaşamak isteyen kadınların sigaraya kesinlikle başlamamaları gerektiğini belirtti.

Boston'daki Massachusetts General Hastanesi'nden Dr. Jonathan Tilly ve ekibinin 6 yıldır yürüttüğü çalışma sonucu, sigara dumanında bulunan kimyasal bir maddenin doğurganlığı sağlayan hücreleri öldürdüğü saptandı. ABD'de yapılan bir araştırma, sigara içen kadınların doğurganlığının olumsuz etkilendiğini ve sigara dumanında bulunan kimyasal bir maddenin, kısırlık ile erken menopoza neden olduğunu ortaya koydu. Boston'daki Massachusetts General Hastanesi'nden Dr. Jonathan Tilly ve ekibinin 6 yıldır yürüttüğü çalışma sonucu, sigara dumanında bulunan bir kimyasal maddenin, kısırlık ve erken menopoza yol açtığı kanıtlandı. Sigara dumanında bulunan Polycyclic Aromatik Hidrokarbon (PAH) adlı maddenin verildiği farelerde, doğurganlığı sağlayan yumurta hücrelerinin öldüğü tespit edildi. Farelere yerleştirilen insan yumurtalarının da bu maddeyle karşı karşıya kalınca, üç gün içinde bozulmaya başladığı ve öldüğü görüldü. Doğurganlığı öldüren PAH maddesinin, yanan kömürden çıkan gazda da bulunduğu, bazı ilaçlar, plastik ve boya yapımında kullanıldığı belirtiliyor.

Evet. Bu konuları uzun ve kapsamlı araştırmalar sonucu bir "toplum politikası" olarak belirleyen ülkelerin geliştirdikleri yeni kurallarla örneklendirelim: Kanada Sağlık Bakanı Rock, üzerinde "light" ya da "mild" yazısı bulunan sigaraların satışının yasaklanacağını açıkladı. Kanada Tıp Birliği'nin yıllık toplantısında konuşan Sağlık Bakanı Allan Rock, sigara firmalarının yıllardır halkı yanılttığını, hafif olarak tanıtılan "light" ya da "mild" etiketli sigaraların tüketicilerde sahte bir güvenlik duygusu yarattığını söyledi. Rock, bu sigaraların diğerleri kadar "zehir" içerdiğini sözlerine ekledi. Kanada'da yayın yapan CTV televizyonunun haberine göre, Kanada'daki 6 milyon sigara kullanıcısının yarısından fazlası "light" ya da "mild" sigaraları tercih ediyor.

Dileğimiz, insanoğlunun sadece "zararlı alışkanlık" olarak tanımlayarak hafife aldığı bu çılgınlığa bir son verilir. Dileriz yakın gelecekte sigara içimi hızla azalır ve nesilleri etkileyen bu hasar yaratıcı sinsi düşman ortadan kalkar. Buna toplum sağlığı açısından gerçekten ihtiyaç var.

Sağlıklı kalın.

Diğer yazılar için tıklayın