AT Editörü'nden...Güncelleme: 26.02.2001

Şimdi Papatya zamanı


Şehrin içinde bile, yol kenarlarında, ağaçlar için ayrılmış bir metrekarelik toprak parçalarında, bir yıkıntının taşları arasına zamanla birikmiş bir avuç toprağın kıyısında, çamlıkları gölgelediği koruların, kuytuların çimenleri arasında uyanan bahar habercileri papatyaların zamanı şimdi. Dikkatle doğaya baktığınızda, örneğin çevre yollarının ortasından geçtiği koruma amacıyla bırakılmış boş arazilerde dahi papatyaları görebilirsiniz.

Tarihin en eski bilgilerinden biri de papatyanın verdiği şifadır. Modern tıp da en az doğal şifa üslubuna yakın olanlar kadar, papatyanın yararlarını görmüştür. Pek çok ilaçta, müstahzaratta papatya kullanılır. Özetle papatya, doğanın yeni bir bahara uyanışını simgeleyen, varoluşun yeni bir safhasına geçişi müjdelediği için ruhumuzu okşayıp sevinç ve sevgi aşılayan bir çiçek olduğu kadar, doğru ve yerinde kullanıldığında şifa sağlayan bir nimettir.

Papatyanın bilimsel adı Matricaria chamomilla L.'dir. Genelde balçıklı toprakları sever. Kendiliğinden yetişir. Orman çayırlıklarında, eğimli topraklarda, tahıl, mısır, patates ve şalgam tarlalarında bolca yetişir. Ne yazık ki tarım teknolojilerindeki gelişmeler, gitgide yaygınlaşan suni gübre ve kimyasal katkıların kullanımı yüzünden, endemik (yöreye özgü) bir bitki olan papatyamızın yaşama alanları mevsimler geçtikçe, biraz daha daralıp tükenmektedir. Fakat, kar yağışlı kışlardan ve yağmurlu ilkbaharlardan sonra alışılmıştan daha fazla yetiştiği gözlenir. İçinde bulunduğumuz yıl itibariyle yağış açısından bir kuraklık sürmektedir; öte yandan kayda değer bir kış da yaşanmamıştır. Bu nedenle, içinde yaşadığımız günlerde, bolca papatya görmekteyiz.

Papatya çiçeğinin şifasından yararlanmak için şu günler biraz erken sayılır. Papatyanın şifa için kullanılması düşünülüyorsa, çiçekler sapsız olarak, mayıstan ağustosa kadar, öğle saatlerinde ve güneş varken toplanmalıdır.

Papatya, bebeklerin ve küçük çocukların ufak sıkıntıları için baş vurulabilecek temel bitkilerdendir. Hemen her türlü rahatsızlıkta çocuklara papatya çayı içirilebilir. Özellikle, kramplarda ve karın ağrılarında... Bebeklerin gaz birikiminde, ishalde, deri döküntülerinde, mide rahatsızlıklarında ve balgamlanmalarda yardım eder.

Ayrıca, erişkinlerin adet görme aksaklıklarında, adet görememe hallerinde ve daha başka nitelikteki rahim şikayetlerinde de faydalı etkileri vardır. Yine erişkinlerde uykusuzluk, testis iltihabı, yüksek ateş, yara ve diş ağrılarında yardımcı olduğu bilinir.

Papatya, terletici, sakinleştirici ve kramp çözücü (antispazmik) etkilere sahip olmasının yanı sıra, her tür iltihaplanmalarda ve özellikle mukoza iltihaplarında dezenfektan ve iltihap kurutucu olarak kullanılır. Göz ve gözkapağı iltihaplarında, kaşıntılı ve akıntılı deri döküntülerinde dıştan kompres yapılırsa faydalı olur. Ayrıca yıkama suyuna karıştırılarak da kullanılabilir, örneğin diş ağrısında gargara olarak ve ayrıca yaraların yıkanmasında önerilir.

Varsayalım ki günlük yaşamın akışında bir olay yüzünden kızgınlığa kapıldınız. Sinirlendiniz, gergin ve huzursuzsunuz... Hemen bir bardak papatya çayı için; kalbiniz zarar görmeden, kısa sürede sakinleşebilirsiniz. Yine günün yorgunluğu içinde, vücudunuzun belli yerlerinde ağrılar hissedebilirsiniz. Bu durumda ağrılı bölgelere, kurutulmuş papatya ile doldurulmuş sıcak yastıklar koymak (Bitki Yastığı) da özellikle tavsiye edilir.

Papatyanın yatıştırıcı etkisinden faydalanmanın bir yolu da papatya banyolarında yıkanmaktır. Bu, hidroterapi dediğimiz alternatif tıp alanının yöntemlerinden biridir aynı zamanda. Papatya karıştırılmış bir banyo, tüm sinir sistemini en iyi biçimde etkiler. Ağır hastalıkların ardından gelen nekahat dönemlerinde, bitkinlik hallerinden sonra papatya katkılı banyoyu alışkanlık haline getirmek iyi gelecektir.

Cilt bakımında papatyanın faydalı olduğu bilinir. Yüz ve cilt güzelliği bakımında da papatya geleneksel bir elemandır. Kaynatılmış bitki suyu ile haftada bir kere yüzünüzü yıkarsanız, cildinizin tazelenir ve sağlıklı bir renk kazandığını görürsünüz. Saç bakımında da, özellikle saçları açık renk olanlar, kaynatılmış papatya suyu kullanmalıdırlar. Böyle yıkanacak olurlarsa, saçlar beslenip güzelleşir;hoş bir parlaklık kazanır.

Papatya merhemi, hemoroid (basur) gib rahatsızlıklarda da kullanılagelir. Bu merhem, ayrıca bazı durumlarda yaraların tedavisinde de faydalı olabilir.

Aromaterapi olarak andığımız şifa alanında da Papatya Buğusu'nu anabiliriz. Papatya Buğusu, üst solunum yollarında örneğin nezle ve sinüzit türü rahatsızlıklarda tedavi edici özelliği olan bir müstahzardır.

Antik çağlardan kalan bilgilere bakılırsa, sinir ağrıları ve romatizma, papatya yağı ile masaj yapılarak tedavi ediliyordı. Papatya yağı ile ovarak, organların yorgunluğu giderilir. Papatya haşlanarak lapa haline getirilerek, mesane gibi ürolojik rahatsızlığın ve ağrıların bulunduğu bölgelere kompres edilirse, ağrılar azaltıcı etkisi olduğu bilinmektedir.

Nasıl yapmalı?
Yukarıda belirtildiği gibi, papatya güneşli öğle saatlerinde toplanmalı ve saplarından ayırarak yalnızca çiçeklerini saklamalıdır. Papatya bitkisinin taze iken kullanıldığı durumlar olduğu gibi, kuru veya işlenmiş hali de değerlidir.

Papatya çayı hazırlamak: Yarım veya bir tatlı kaşığı dolusu çiçek, orta boy bir su bardağı dolusu kaynar suyla haşlanır (20 cl.) , 8-10 dakika demlendikten sonra süzülür .

Papatya yağı : Güneşli havada toplanmış papatyalar, bir şişenin içine sıkıştırmadan, gevşekçe doldurulur ve üstüne sızma zeytinyağı, çiçekleri örtecek kadar eklenir. Şişe iki hafta boyunca, arada bir çalkalanarak ve kapağı açılarak, güneşte bekletilir. İki hafta sonunda tülbentten süzülür. Elde edilen yağ, koyu renkli şişelere hava almayacak şekilde konup, serin bir yerde saklanır.

Papatya merhemi: 250 g. içyağı (veya türdeşi bir yağ) tavada kızdırılır ve iki avuç dolusu taze çiçek içine eklenir. Tavadakiler köpüklenmeye başlayınca karıştırılır, ağzı kapanarak serin bir yere bırakılır. Ertesi gün yeniden ısıtılır, tülbentten geçirilerek süzülür. Elde edilen kıvamlı pomat, cam veya "sır"ı sağlam porselen merhem kaplarına aktarılır. Buzdolabında saklanmalıdır.

Papatya Buğusu: İçinde su kaynayan bir kabın üstüne yerleştirilen süzgecin içine, taze veya kurutulmuş bitkiler konduktan sonra, süzgecin üstü kapanır. Bir süre sonra, yumuşamış olan bu sıcak bitkilerden çıkan buhar genize çekilir. Çıkan buğunun çabucak dağılmasını engellemek için, başınızın üstünü havlu veya benzeri bir bez ile örtebilirsiniz.

Kompresler: Bir bardak kaynar süt, bir yemek kaşığı dolusu çiçeğin üstüne dökülür, demlenmesi için 8-10 dakika beklenir ve posası süzüldükten sonra ılık sütle kompresler yapılır.

Bitki yastığı: Keten bezinden yapılmış bir yastık, kurutulmuş çiçeklerle doldurulur ve ağzı dikilir. Kuru bir tavada iyice ısıtılır ve hasta organın üstüne koyulur.

Diğer yazılar için tıklayın