Güncelleme: 09. 08. 2002
Türkiye'nin AB atağı dünyanın gündeminde

TBMM'nin, AB uyum yasalarını 16.5 saat aralıksız çalışarak çıkarmasının Avrupa ve dünya basını ile resmi çevrelerdeki yankıları sürüyor. Ortak kanı, AB uyum yasalarının meclisten geçirilmesinin memnuniyet verici olduğu ama önemli olanın uygulama olduğu yönde.

- İsviçre'de yayınlanan Le Temps gazetesi 'AB trenine binmek isteyen Türkiye demokrasi biletini aldı' ifadesini kullandı. Ancak gazete, Türkiye'nin bu adımının Aralıkta genişleme sürecinin masaya yatırılacağı Kopenhag Zirvesi'ne sadece birkaç ay kala bazı planları bozduğuna dikkat çekti. Gazeteye göre şimdiye kadar Türkiye'nin başvurusu Avrupa Birliği'nin öncelikleri arasında yer almıyordu. Le Temps, Türkiye'de beklenen 3 Kasım seçimlerinin reform paketinin geleceğini olumsuz etkileyebileceğini düşünen ve Kıbrıs konusunda muhtemel anlaşmazlıkları da göz önünde tutan Avrupa'nın, Türkiye'nin attığı adımları temkinli bir dilde değerlendirdiğini yazdı.

- Financial Times, Türkiye'nin AB atağına her gün geniş yer verirken özellikle MHP'nin AB karşıtı tutumunu da sayfalarına yansıttı. MHP tarafından düzenlenen bir mitingden alınan ve üç hilalli flamaların sallandığı fotoğrafın kullanıldığı haberde, Türkiye'nin devrim niteliğindeki insan hakları reformları aleyinde Anayasa Mahkemesi'ne başvuru tehdidinde bulunan MHP Lideri Devlet Bahçeli'nin, seçim kampanyasını bu şekilde yürüteceğini yazdı. Financial Times, Türkiye'de parlamentonun geçirdiği reform paketini Avrupa Komisyonu'nun memnuniyetle, ancak temkinli bir dilde karşıladığını; çünkü reformların kağıt üzerinde değil, uygulamada belli olacağı uyarısında bulunulduğuna dikkat çekti. Gazete, Türkiye'de reform paketine karşı çıkan tek siyasi parti olan MHP'nin, Anayasa Mahkemesi'nde başarılı olabileceğine yorumcuların pek ihtimal vermediğini belirtti. Financial Times, milliyetçi kanadın aksine, Türkiye'de diğer parti taraftarları ile medyanın geniş kesimleri tarafından reform paketinin 'yeni bir çağın başlangıcı' olarak sevinçle karşılandığını duyurdu. 'Tayyip Erdoğan liderliğindeki AK Parti milletvekilleri arasında idam cezasının kaldırılmasına karşı çıkanların kabarık sayısına karşın' ifadelerinin kullanıldığı haberde Financial Times, 'Bu İslamcı parti de Türkiye'nin Avrupa Birliği yolunda attığı adımları memnuniyetle karşıladı' yorumunda bulundu.

- New York Times Gazetesi Türkiye'nin AB üyeliği için önünde çok uzun bir yol olduğunu yazdı. Gazetenin dün yayımlanan sayısında Daniel Simpson imzalı İstanbul çıkışlı makalede Avrupa Birliği'nden bir diplomatın 'Sorun sadece Türkiye'nin, AB reformları konusunda ne kadar ciddi olup olmadığından kaynaklanmıyor, AB de bu konuda ciddi değil. Türkiye'nin birliğe aidiyeti konusunda üye ülkeler arasında şüpheler var' şeklindeki sözlerine yer verildi. Makalede, Türk uzmanlarının, 'AB'de çoğu insanın Irak, İran ve Suriye ile sınırları olacağı fikrini henüz içine sindiremediği ve eğer Türkiye'yi üyeliğe kabul ederlerse, bunun 20 yıldan önce olmayacağı' yolundaki görüşlerine de yer verildi.

- Washington Post gazetesinde Karl Vick imzasıyla yer alan yazıda ise Türkiye`nin AB üyeliğinin, 'eğer gerçekleşecekse', en azından 6 yıl veya 8 yıl sonra olduğu ileri sürüldü. Türkiye`nin AB üyeliğinin, 'çok yararlı, laik, Müslüman çoğunluğuyla batıya yaslanan ve diğer İslam ülkelerine örnek bir ülke olarak' ABD tarafından da kuvvetle desteklendiğini yazdı.

- Alman Frankfurter Rundschau de, Türkiye'nin Kopenhag kriterleri doğrultusunda yasalarında yaptığı köklü değişikliklerin karşılığında, Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye üyelik yönünde tavizler vermesinin ne kadar doğru olduğunu sorguladı. Gazeteye göre, genişleme sürecinde Türkiye'nin konumu Birliği yeni sorunlara itebilir. Frankfurter Rundschau, Avrupa Birliği'nin Türkiye'nin iç sorunlarına saplanıp kalmasından, Ankara yönetiminin genişleme sürecinde sürücü koltuğuna yerleşmesinden, Birlik ülkelerinin hareket özgürlüğünün kısıtlanmasından endişeli. Alman gazetesine göre, önce doğu Avrupa ve daha sonra Balkanlara doğru ilerlemesi düşünülen genişleme süreci, Avrupa Birliği'ni yapabileceklerinin sınırlarına getirdi ve Birlik, daha çok uzun bir zaman Türkiye'yi üyeliğe kabul edemeyecek. Frankfurter Rundschau'daki yazıda 'Birliğin Türkiye'yi bir gün içine alıp almayacağı bile şüpheli' değerlendirmesinde bulunuldu. Alman gazetesi, 'Avrupa Birliği'nin genişleme sürecini başarıyla yerine getirebileceği bile kesin değilken, Türkiye gibi 'büyük, kalabalık ve fakir bir ülkeyi de bu tablonun içine katmak, felakete davetiye çıkarmak olur' diye yazdı.

- İngiltere'de yayınlanan The Observer, 'Türkiye liberalleşti ve AB'ye yakınlaştı, fakat Avrupalı diplomatlar Türkiye'nin AB üyeliği konusunda ihtiyatlı davranmaya devam ediyorlar' yorumunu yaptı. TBMM'nin idam cezasını kaldırmayı, ana dilde yayın ve eğitimle ilgili konuları yeniden düzenlemeyi başardığını belirten Observer, bazı siyaset yorumcularının 'Bu, Türkiye Cumhuriyeti'nin tarihi boyunca yapılmış en olumlu değişimlerdir' şeklindeki yorumlarına da dikkati çekti. Gazete, ancak bütün bu gelişmelere rağmen Batılı diplomatların geçmişte 'çok büyük, çok Müslüman ve çok fakir' diye tanımladıkları Türkiye'nin AB üyeliği konusunda ihtiyatlı bir tutum içinde olmayı sürdürdüklerini de savundu.

- Fransız Le Monde Gazetesi de, 'AB Uyum Yasaları' paketinin parlamentodan geçişini 'Türkiye ölüm cezasını kaldırdı, Kürtçe öğrenimine izin verdi' başlığı altında duyurdu. Gazete, birinci sayfasında verdiği haberde 'TBMM'nin imkansızı gerçekleştirdiğine' dikkat çekerken, erken seçim kararını takiben gelen bu önemli değişikliği 'Dev bir adım' olarak niteledi. Gazete, yasal değişikliklerin her şeyi bir anda çözecek olmasa da, demokratların taleplerine meşru zemin oluşturacaklarına dikkat çekti. Türkiye'deki gelişmelere geniş yer veren Le Monde'un yorumunda, Türkiye'nin kasasının neredeyse bomboş olduğu belirtildi. Erken seçimler arefesinde, siyasi partilerin, seçmenlere, Avrupa Birliği'ne üyelik perspektifi ve bunun sağlayabileceği istikrardan başka verebileceği vaat kalmadığını da öne süren gazete, bunun yasaların Meclis'ten geçme zamanlaması açısından 'Anlamlı' olduğu kaydetti.

- Türkiye'nin AB'ye Uyum Yasaları'nı kabul etmesi, Rusya'da günlük yayımlanan en büyük gazetelerden İzvestiya'da da geniş şekilde yer aldı. Yazıda, TBMM'nin aldığı radikal kararlar hakkında bilgi verilirken, 'Avrupa Komisyonu Türk Parlamentosu'nun bu kararlarını 'Anahtar Demokratik Reformlar' olarak adlandırdı' denildi. 'Şu anda Türkiye yasaları Avrupa standartlarına uygundur. Bu, Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne giriş engellerini kaldırmalıdır' denilen haberde, tüm bu reformların şimdilik sadece kağıt üzerinde olduğu bildirildi. Gazete yazısına göre, Türkiye yasalarında tarihi değişiklik oldu. TBMM'nin kararı Türkiye yönetiminin Avrupa standartlarına ve değerlerine ulaşma çabalarını sergiledi. Gazeteye göre, TBMM'nin aldığı bu kararlara rağmen, Türkiye nüfusunun Avrupalaşması hızlanmayacak ve parlamentonun aldığı bu kararlar kağıt üzerinde kalacak. 'Türkler, kendi içlerindeki 'Asyalı'yı öldüremezler' diyen gazete, 'TBMM'de son 2 gün içinde meydana gelen tartışmalar da buna kanıt oldu' görüşünü savundu. Gazete, 'TBMM'nin son kararları, Avrupalı parlamenterler için büyük problemler oluşturacak. Çünkü, sözkonusu kararlar kabul edildikten sonra Avrupalı parlamenterlerin 60 milyonluk Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne girmesini engelleyecek somut bir nedeni kalmadı' diye yazdı.

- Japon basınından Yomiuri Shinbun gazetesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, 2-3 Ağustos tarihli oturumlarında idam cezası ile Kürtçe eğitim ve yayın hakkını yasaklayan maddeleri kaldırmasının, Avrupa Birliği tarafından Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne katılmasının ön şartları olarak istendiğini yazdı. Gazete, Türkiye'nin bundan sonra Avrupa Birliği'nin Türkiye'nin üyeliğini kabul etmesi yönünde somut adımlar atmasını ve müzakereler başlatmasını istediğini yazdı. Yomiuri Shinbun, oylamada koalisyonun 3 ortağından birisi olan sağcı parti MHP dışında, İslami partiler de dahil tüm partilerin yeni yasaları desteklediğini bildirdi. 'Yeni hukuk reformları ile AB'nin istemiş olduğu isteklerin çoğu resmi olarak başarılmış oldu' diyen gazete, AB'nin, bu yıl ekim ayında Türkiye'nin reform durumu hakkında raporunu tamamlayıp, aralık ayında düzenlenecek AB Liderler Toplantısı'nda Türkiye ile tam üyelik müzakereleri için görüşmelere başlanılıp başlanılmayacağı hakkında görüş bildireceğini kaydetti. Türkiye'nin toplantıda kendisine tam üyelik müzakereleri için AB'nin start vereceği şeklinde birbeklenti içinde olduğunu fakat AB tarafının gelişmeleri şimdilik sadece gözlediğini ve somut açıklamalar yapmadığını belirtti.

Yazının devamı için tıklayınız