Güncelleme:
01.12.2000
TÜRKİYE'NİN
KATILIM YÖNÜNDE İLERLEMESİ ÜZERİNE 2001 DÜZENLİ RAPORU
- Prosedürleri basitleştirmek ve malî yardımın katılım öncesi
öncelikler üzerinde yoğunlaşmasını sağlamak için, Nisan 2001'de
Komisyon tarafından bir yönetmelik teklif edildi. Bu yönetmelik,
kabul edilme sürecindedir. Teklif edilen yönetmelik işaret etmektedir
ki: "2000-2006 malî perspektifinde, katılım öncesi malî yardım,
aday ülkeler için iki katına çıkarıldı; Helsinki AB Konseyi ışığında,
normal bütçe prosedürleri çerçevesinde, amaç, bu ilkenin Türkiye
için de geçerli olması ve şimdiki malî perspektifin geri kalan
dönemi boyunca geçerli olmaya devam etmesi olmalıdır."
- 2000 yılında, toplam € 209 milyon tutarında hibe yardımı taahhüt
edildi. Aynı yıl içinde, ECHO olağanüstü durum yardımı olarak
€ 30 milyon daha sağladı.
- Yeni Akdeniz Politikası kapsamında Türkiye'ye Avrupa Yatırım
Bankası (AYB) kredileri, 1992 ve 1999 arasında toplam € 545 milyon
oldu. 2000 yılında, Türkiye'deki çeşitli projeler için AYB tarafından
€ 575 milyon sağlandı. Genel olarak, Türkiye beş farklı AYB kredi
kolaylığından yararlanma hakkına sahiptir.
- Türkiye'den uzmanlar, TAIEX tarafından bütün aday ülkeler için
düzenlenen seminerlere katıldılar. Türk uzmanlar, 30'dan fazla
çok-ülkeli çalışma toplantısına katılmışlardır. Çok-ülkeli bir
TAIEX semineri (kimyasal maddeler konusunda) ilk defa olarak Türkiye'de
yapıldı. İstanbul, çok-ülkeli seminerler için bir merkez olarak
belirlenmiştir. TAIEX, şimdi, Türkiye için tek-ülkeli etkinlikler
hazırlamaktadır.
- Türkiye'nin Topluluk programlarına ve ajanslarına katılması
için hazırlıklar ilerledi. Konsey, 5 Haziran 2001 tarihinde, Türkiye'nin
bireysel Topluluk programlarına katılmasına imkan verecek yasal
prosedürleri basitleştiren bir çerçeve anlaşmayı Türkiye ile müzakere
etmek üzere Komisyon'a yetki vermeyi kararlaştırdı. Ağustos 2001'de
Komisyon tarafından öteki kurumlara bir çerçeve anlaşma taslağı
iletildi. Anlaşma kabul edilme sürecindedir. Dolayısıyla, Sokrates
programı kapsamında bazı faaliyetler 2002 yılında pilot bazda
başlayabilir.
- AT-Türkiye Gümrük Birliği'nin hizmetleri de içine alacak biçimde
genişletilmesi ve kamu alımları piyasalarının karşılıklı olarak
açılması ile ilgili müzakerelerin en son turu Ekim 2001'de yapıldı.
Gümrük Birliği, şimdiki halde, endüstriyel mallar ve işlenmiş
tarımsal ürünler ticaretini kapsamaktadır.
Ortaklık
Anlaşması çerçevesinde son gelişmeler (ikili ticaret dahil)
AT-Türkiye Ortaklık Konseyi, 26 Haziran tarihinde Lüksemburg'da
toplandı ve Türkiye'nin katılım öncesi strateji kapsamında ilerlemesini
ve gelecekteki çalışmalara ilişkin öncelikleri gözden geçirdi.
Türkiye'deki insan hakları durumu, Kıbrıs konusu ve sınır anlaşmazlıklarının
barışçıl yoldan çözülmesi, güçlendirilmiş siyasal diyalog kapsamında
tartışıldı.
Karma Parlamento Komisyonu, 21-22 Kasım 2000 tarihlerinde Antalya'da,
26-27 Haziran 2001 tarihlerinde Brüksel'de toplandı. Tartışmalar,
Türkiye'nin Ulusal Programı, anayasal reformlar, yeni ekonomik
plan ve -Kıbrıs, Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası, Fazilet
Partisi'nin kapatılması, Türk cezaevlerindeki durum ve insan hakları
dahil - siyasal konular üzerinde yoğunlaştı. Malî işbirliği, Türk
işadamları için vize koşulları, ve AT-Türkiye Gümrük Birliği bağlamında
üçüncü ülkeler ile serbest ticaret anlaşmaları yapılması, tartışılan
konular arasında yer aldı. 19 Nisan tarihinde Ankara'da, Ekonomik
ve Sosyal Komite çerçevesinde AB-Türkiye Ortak Danışma Komitesi'nin
bir toplantısı yapıldı. Komite, daha güçlü sendikal hakları garantileyen
mevzuat kabul edilmesine daha büyük öncelik verilmesini görmek
istedi. Reform sürecinde toplumsal diyaloğun önemi vurgulandı.
Hizmetlerin serbestleştirilmesi üzerine bir rapor kabul edildi.
Gümrük Birliği Ortak Komitesi, Brüksel'de iki defa toplandı. Gümrük
Birliği'nin uygulanmasında ivmeyi koruma ihtiyacını teyit etti.
Gümrük Birliği'nin işleyişi ve ticaretle ilgili konular tartışıldı.
Gümrük İşbirliği Komitesi, Gümrük Birliği'nin pratikteki uygulamasını
tartışmak için bir kaç defa toplandı. İlk Derece Mahkemesi, Türkiye'den
TV setleri ithalatı konusunda bir karar verdi. Mahkeme, hem Komisyon'dan
hem de Türkiye'den, Ortaklık Anlaşması ve ilgili kararlar kapsamında
karşılıklı akdî vecibelerin düzgün biçimde uygulanmasını sağlamalarını
istedi.
Gümrük Birliği çerçevesinde bazı çok önemli geçiş düzenlemeleri
31 Aralık 2000 tarihinde sona erdi. Bu nedenle, Türkiye'nin ticaretin
önündeki teknik engelleri kaldırması, rekabet uygulama kuralları
kabul etmesi, fikrî mülkiyet haklarının uygulanmasını sağlaması
ve, AB operatörleri ile Türk operatörleri arasında piyasa erişimi
yönünden ayrımcılık olmamasını sağlamak üzere, ticarî nitelikteki
devlet tekellerinde düzenleme yapması ivedi bir gereksinme olmuştur.
Genel olarak, mamul mallar, Gümrük Birliği içinde serbestçe dolaşmaktadır.
Ancak, bazı ticaret sorunları devam etmektedir. Türk piyasasına
giriş alkollü içecekler bakımından kısıtlıdır ve kimi AT ürünleri
(örneğin kozmetikler, seramikler, fayans, yedek parçalar ve tekstil
malları) için külfetli idarî prosedürler ve test gereklilikleri
vardır.
Tarım sektöründe, Komisyon, Topluluk'tan canlı sığır ve sığır
eti ithalatı yasağından dolayı AT'nin uğradığı zararları telafi
etmeye yönelik bir paket konusunda gayrı resmî olarak Türkiye
ile danışmalar başlatmıştır. AT'ye Türk fındık ihracatı için bir
lisanslama sistemi tesis edilmiştir. Gümrük Birliği'ne ilişkin
konular hakkında düzenli bir gayrı resmî danışma mekanizması tesis
edilmiştir. Komisyon, aday ülkeler için yerleşik politikaya uygun
olarak Türkiye'nin teknik komitelere katılmasını da öngörmüştür.
AT ve Türkiye arasındaki ticaret hacimleri düzenli biçimde artmıştır.
Türkiye'deki son ekonomik durum, Türk dış ticaret açığında bir
azalmaya yol açmıştır.
Topluluk
yardımı
Malî yardımların yönetilmesini öteki aday ülkelerdeki uygulama
ile uyumlu kılacak yeni yönetmeliğin kabul edilmesi beklenirken,
Komisyon, Türk hükümetinden, AT malî yardımı için yeni yönetim
yapıları kurmasını istedi. 18 Temmuz 2001 tarihinde, Türk hükümeti,
Ulusal Yardım Koordinatörlüğü görevlerini, AB işlerinden sorumlu
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı'na, Ulusal İta Amirliği görevini
ise ekonomiden sorumlu Devlet Bakanı'na veren bir genelge kabul
etti. Ulusal Fon, Hazine Müsteşarlığı tarafından kurulacak ve
yönetilecek; Merkezî Finansman ve Sözleşme Birimi (MFSB) Başbakanlığın
sorumluluğu altında olacaktır. Personel için eğitim programları
hazırlanmaktadır. Ankara'daki Avrupa Komisyonu Temsilciliği de,
Topluluk malî yardımında yetki devrine dayalı bir yaklaşımın uygulanması
için takviye edilmektedir. Yardım programlaması ile ilgili olarak,
2001 yılı, yardımların Katılım Ortaklığı ve Ulusal Program öncelikleriyle
uyumlu kılınması için bir geçiş yılı olmuştur. Bu uyumlulaşma,
2002 sonuna kadar tam olarak sağlanmalıdır. Aynı şekilde, gelecekte,
üye devletlerden "katılım danışmanları" olarak kamu görevlileri
sağlayan eşleştirme mekanizması, bu bağlamda Türkiye'nin yararlanmasına
açılacaktır.
Kredi finansmanı ile ilgili olarak yukarıda belirtildiği gibi,
Türkiye, Akdeniz ülkeleri için yeni AYB yetkisi (EuroMed II Ödünç
Yetkisi) kapsamında önemli bir tahsisat almaya devam edecektir.
Bu tahsisatın toplam miktarı, Ocak 2000 - Ocak 2007 dönemi için
€ 6,425 milyar olacaktır. Ayrıca, Türkiye'nin, onüç aday ülke
için toplam € 8,5 milyar tutarındaki AYB katılım öncesi kolaylığından
yararlanmaya ehil olduğu AYB tarafından kabul edilmiştir. AYB,
bundan başka, Türkiye için Özel Eylem Yetkisi'ni (€ 450 milyon)
onaylamıştır ve Türkiye Deprem Rekonstrüksiyon ve Rehabilitasyon
Yardım Kolaylığı (TERRA: € 600 milyon) kullanıma açıktır. AYB,
bölgeyi kapsayan ve Türkiye'nin de yararlanabileceği, € 1 milyar
tutarında, yeni bir "Akdeniz Ortaklığı Kolaylığı"nı da onaylamıştır.
Topluluk programları ve ajansları
Türkiye, halen LIFE III programına ve Araştırma-Geliştirme Beşinci
Çerçeve Programı'na (proje bazında) katılmaktadır. Türkiye, pek
yakında Girişim ve Girişimcilik üzerine çok-yıllı programa ve
Avrupa Dijital İçerik programlarına katılmaya başlamak niyetindedir.
Örneğin sağlık ve kültür alanlarında, başka programlara katılmayı
da talep etmiştir ve Araştırma-Geliştirme için gelecek Çerçeve
Program (6ncı çerçeve program) ile tam olarak bağlantılı olmayı
istemektedir.
Türkiye'nin
Avrupa Çevre Ajansı'na ve Avrupa Bilgi ve Gözlem Şebekesi'ne (EIONET)
katılmasına yönelik müzakereler sonuçlanmıştır. Türkiye, onay
sürecini tamamladıktan sonra üye olacaktır. Türkiye, Lizbon'daki
Uyuşturucu Maddeler ve Uyuşturucu Bağımlılığı Üzerine Avrupa İzleme
Merkezi'ne katılmaya ilgi duyduğunu da belirtmiştir (ayrıca bkz.
Başlık 24 - Adalet ve İçişleri alanında işbirliği). Topluluk yasal
prosedürlerini etkinleştirmek ve böylece gelecekte Türkiye'nin
Topluluk programlarına katılmasını kolaylaştırmak için, Avrupa
Topluluğu ve Türkiye arasında, bu katılımın genel ilkelerini ortaya
koyan bir anlaşma sonuçlandırılma aşamasındadır. Komisyon, Türkiye'den,
katılmaya niyetli olduğu öğretim ve eğitim programlarını yönetmek
için bir Ulusal Ajans kurmasını istemiştir (ayrıca bkz. Başlık
18 - Öğretim ve eğitim).
Raporun tamamı için:
http://www.deltur.cec.eu.int/RRTurkey2001.pdf
Diğer
yazılar için tıklayın
