Güncelleme: 06.09.2000
AB'nin yeni dönem başkanı: Fransa

Avrupa Birliği (AB)'nde yılın ikinci bölüm dönem başkanlıkları her ne kadar 6 ay olsa da AB ülkelerindeki tatil alışkanlıklarından dolayı 4.5 ayı çalışılır. 2000 yılının ikinci bölüm dönem başkanlığını üstlenen Fransa, bu görevine 1 Temmuz'da başladı.
Dönem başkanı Fransa'nın öncelikleri, haliyle sadece Fransa'nın değil AB'nin öncelikleri anlamına geliyor ve üstelik bu ülkenin AB kurucu üyesi ve Avrupa'nın ağır toplarından olması dönem başkanlığının önceliklerine başka bir anlam veriyor. Yani Lüksemburg'un dönem başkanlığı ile Fransa'nın dönem başkanlığı aynı şey değil. Üstelik Mayıs ayında Alman Dışişleri Bakanı Joschka Fischer'in başlattığı hayırlı tartışma, Fransa'yı AB'nin federal istikbali konusunda tavır almaya ve politika üretmeye teşvik etti.

Bu veriler ışığında, Fransa'nın önceliklerini değerlendirdiğimizde 5 önemli kalemle karşılaşıyoruz: Kurumsal Reformlar paketi, AB Temel Haklar Şartı, Avrupa Güvenlik ve Savunma Kimliği, Avrupa Sosyal Gündemi ve Genişlemenin Takibi.

1.	Kurumsal Reformlar paketi. 1997 Amsterdam Antlaşması yani bugün yürürlükte olan AB'nin temel metni olan Antlaşmanın çözüm getirmeden daha sonraya bıraktığı kurumsal reformlar konusu artık acil çözüm bekliyor. İki nedenden… Halihazırda ki Amsterdam Antlaşması artık giderek gündeme yerleşen genişleme sürecinin mühendisliğini yapmaya yeterli değil. 15 Üye Devlet'le zorlanan AB çarkları, 13 Devlet daha dahil olunca tamamen atıl olma tehlikesiyle karşı karşıya. İkinci neden ise derinleşmeyle ilgili. Genişleme süreci 28 ülkeli müstakbel AB'nin nasıl bir yapı olacağı sorusunu öne çıkardı. Doğu kanadı ile barışık, müslüman kimlikli bir ülke olan Türkiye'yi de kapsayan bir yapı ister istemez siyasi bir kimlikle dünya sahnesinde yer almaya namzet bir yapı olacak. Bu yapının içeriğini şimdiden düşünmek ve öncü adımlar atmak gerekiyor. Avrupa fikrinin önde gelen ülkelerinde başlayan federasyon tartışmaları, bu siyasi yapının adını koymaya yönelik öncü tartışmalar konumunda. Bazı ülkeler avant-garde bir grup oluşturarak derinleşmede yol gösterici rolünü üstlenmek taraftarı. Denilebilir ki genişleme süreci, tek paradan sonra uykuya dalmış derinleşme sürecini tetiklemiş durumda. Somut olarak şu 4 reformu gerçekleştirmek gerekiyor: a. Komisyon yani icracı sekreteryanın formatı. Azami kaç komiser olmalı? Komisyon Başkanı'nın yetkilerinin genişletilmesi konuları. b. Konsey içerisinde alınan kararlarda ülkelerin nüfuslarına göre oy paydası meselesi. Küçükler bundan epeyi rahatsız. c. Alınacak kararların hangilerinin niteliksel çoğunluk hangilerinin oybirliği ile alınacakları. Örneğin yeni bir üye elbette oybirliği ile alınacak veya kurucu metinler ancak oybirliği ile, değiştirilebilecek ama daha günlük konularda niteliksel çoğunluk kâfi olabilecek. d. "Pekiştirilmiş İşbirliği" (Coopérations Renforcées) adı verilen öncü mekanizmaların hayata geçirilebilmelerine ilişkin hukuki düzenlemeler. Bu konu, doğrudan doğruya derinleşme sürecini ilgilendiriyor ve adını andığımız avant garde grubun çalışma zeminini "Pekiştirilmiş İşbirliği" teşkil edecek. Bu 4 ana konu Şubat'tan bu yana devam eden Hükümetler Arası Konferans (HAK)'ın üstünde çalıştığı ve Fransa Dönem Başkanlığı'nı noktalayacak 5-6 Aralık 2000 Nice Zirvesi'nde üzerinde bir mutabakata varılması ümid edilen reform paketinin özünü teşkil ediyor.
2.	AB Temel Haklar Şartı. Geçen yılki Alman dönem Başkanlığı'nı noktalayan Köln Zirvesi'nden çıkan bir Konsey kararı uyarınca 15 Üye Devletin yürütme ve yasama organlarından, Avrupa Parlementosu ve Avrupa Komisyonu'ndan seçilmiş 62 kişilik bir yazıcı kurul tarafından kaleme alınıyor. Başında AB'nin üç ayağından biri olan Adalet-İçişleri konularının bir çeşit Anayasası konumunda olacak bir metin diye düşünülüyordu ise de, hızla AB'nin bütününü ilgilendiren bir Anayasanın ilk temelini teşkil edecek bir metin haline dönüştü. Her halükarda, bu Şart ortaya çıkınca, Kopenhag siyasi kriterinin içeriğinin ne olduğu konusunda bir fikir sahibi olabileceğiz. Bir anlamda siyasi kriterin Müktesebatı olacak bu Şart. Adaylar bu sürecin içinde bilfiil çalışmıyor ama görüşleri alınıyor. Türkiye, fikri sorulduğunda, dişe dokunur bir görüş bildirmekten kaçındı. Halihazırda Şart'ın muharrirleri Ekim ayı için hazır olacak bir tasarı üzerinde çalışıyorlar. Elbette 15 ülkenin Temel Hak'tan anladığı şey aynı değil ve son Feira Zirvesindeki briefing'de tartışmanın epeyi canlı geçtiği söylendi.
3.	Avrupa Güvenlik ve Savunma Kimliği (AGSK) kararının takibi. Burada yapılacak iş "Askeri Olanak Taahhüt Konferansı" Capabilities Committment Conference toplantılarının hayata geçirilmesi. Bu, Türkiye açısından nazik bir süreç. AB'nin Güvenlik ve Savunma Politikasının ilk temeli olan AGSK, bazı gözlemcilerin dediği gibi, kriz yönetimi meselesi değil.
4.	Avrupa Sosyal Gündemi. Bu, bir ara zirve olan Lizbon Zirvesi kararlarının takibi. 15 sosyal gündemden bir tek Sosyal Gündem yapma niyetinin ön çalışmaları. Haziran ayında Komiser Diamantopoulou Türkiye'yi ziyaretinde değinmişti.
5.	Genişlemenin takibi ve artık adayları grup olarak değil (Lüksemburg grubu, ins grubu, pre-ins grubu) tek tek ve hazırlıkları yapabildikleri ölçüde üyeliğe ehil olmaları ilkesinin hayata geçirilmesi. Bu, yarışın ciddileştiği anlamına geliyor.

Diğer yazılar için tıklayın