AB Editörü'nden

Güncelleme: 23. 07. 2006

Hızla uzaklaşan AB
AB kamuoyunun nabzını tutan ve 65’incisi Mart-Nisan 2006’da gerçekleştirilen Eurobarometre’nin ilk sonuçları açıklandı. Halkımız bir aday ülke için ilginç bir tezat teşkil edecek şekilde genişleme devam etsin mi sorusuna sadece %45 “evet” demiş. “AB’ye güveniyor musunuz?” sorusuna “evet” diyenler ise %35 ile İngiltere’den sonra en düşük oranda. AB’ye olumlu bakan yüzdesi 43, nötr 23, olumsuz 26. Bu üç oranda da bir önceki Eurobarometre’ye göre ciddî oynamalar görülüyor.

Müzakere sürecine giren ülkelerde mevzuat uyum ve özellikle uygulama çalışmaları her daim alışkanlıkları sarsan, eski köylere yeni âdetler olarak algılanmış ve bu, AB desteğini sistematik olarak düşürmüştür. Eurobarometre’yi yorumlayanlar Türkiye açısından desteği bu kadar düşürecek bir uygulama olmadığını söylüyor. Bu, teknik konular için bir yere kadar doğru olsa da siyasî konular için doğru değil. AB, katılım sürecimizin resmen başladığı 1999’dan bu yana Türkiye’den pek çok reform talebinde bulundu ve hükümetler bunları cesaretle hayata geçirdi. Ne reformlar ne de Gümrük Birliği anlatıldı.

Ne reformlar ne de Gümrük Birliği anlatıldı
Sorun bu reformların daima “AB istiyor” diye sunulması, toplum ve bürokrasi tarafından sahiplenilmesi için gereken çabanın sarfedilmemesinde yatıyor. Buna koşut olarak AB’den siyasî reformlara karşılık sokaktaki insanın hayatını olumlu etkileyecek ve AB algılamasını değiştirecek ölçüde bir destek gelmedi. Gümrük Birliği ile gelen su götürmez iyileşmelerin ise yeterli tanıtımı yapılmadı.

Sonunda AB bugün vatandaşın gözünde havucu olmayan kocaman bir sopa biçimini aldı. Bu algılamaya AKP tabanının türban konusunda Leylâ Şahin kararıyla yaşadığı hayalkırıklığı da eklenince artık bugün hızla düşen bir AB desteği ve tabanın AB’ye soğuması ile kendini AB işlerini soğutmak zorunda hisseden bir hükümetle karşı karşıyayız.

AB desteğindeki düşüşü bekliyordum. Mart sonunda Görünmeyen AB ve Unutulmaya yüz tutan AB başlıklı iki makale kaleme almış ve AB işlerinde 17 Aralık 2004’ten bu yana burada gözlemlenen yavaşlamanın ve Avrupa’dan gelen olumsuz mesajların etkisiyle üyelik sürecinin giderek zora gireceğini hatırlatmıştım. Birbirini besleyen bu olumsuz dinamikler bugün ülkeyi başka bir mecraya doğru sürüklüyor.

Karşılıklı isteksizlik
Türkiye tarafında işler şu noktada: Müzakere için merkezde geliştirilen yapılanma yetersiz. AB ile müzakere, Başmüzakereci’nin yan işi. Dış ve özellikle içerde yapılması gereken iletişim çalışmaları tamamen yetersiz. Uyumu ve uygulaması gerçekleştirilmesi gereken onbinlerce sayfalık AB Müktesebatının çok cüzî bir bölümü dilimize çevrildi. Uygulamayı hayata geçirme konusunda bürokrasi kadar sorumlu toplumun hiçbir şeyden haberi yok. Bu genel zaafiyetin nedeni malî ve beşerî kaynak eksikliğinden çok AB üyeliği konusunda hâkim olan gönülsüzlük. Hükümet ne kadar gönülsüzse AB işleri de o kadar yavaşlıyor ve AB o derecede unutulmaya yüz tutuyor. Zira ivme daima ağırlıklı olarak tepeden geliyor, o ivme kesilince de işler ortada kalıyor.

AB üyeliğimiz için AB kurumlarının da çaba göstermesi gerekiyor. Bu yolda çaba harcayan AB ülkesi çok az. AB kurumları ise hem isteksiz hem olanaktan yoksun. Bugün Türkiye’de AB’nin görünür olmamasının temel nedeni bazı AB kurumları ve bazı AB ülkelerinin Türkiye’nin adaylık ve üyeliğine olan soğuk yaklaşımları sonucunda maddî olanakların sınırlı kalması. Orta Avrupa’nın eski aday ülkelerinin üyelik öncesi dönemlerinde harekete geçirilen malî ve beşerî kaynaklarla karşılaştırıldığında, AB’nin Türkiye’deki personeli ve fizikî varlığı son derece yetersiz. AB’nin görünür olması için her şeyden önce mıntıkada mevcut olması gerekiyor. Bizimki gibi büyük bir ülkeyi lâyıkıyla kapsayabilmesi için de Birleşmiş Milletler’in büyük operasyonlarındaki gibi icra yetkisiyle donatılmış yerel bürolar açması şart.

Türkiye’deki hükümetin icraatsızlık ve beceriksizliği, diğer yanda AB’deki Türkiye karşıtı hatta düşmanlarının usandıran beyan ve tavırları bugünkü olumsuz tablonun sorumlularıdır. Eurobarometre sonuçlarından sonra AB’li Türkiye karşıtları ve buradaki gizli gizsiz AB karşıtları zil takmış oynuyorlardır. Nitekim Frankfurter Neue Presse Türk halkının AB’ye güveninin azalmış olması için “isabet olmuş” buyurmuş.

Bugün cevap bekleyen acil sorular şunlar:
AB perspektifinin iyice zayıflamasıyla birlikte ülkenin siyasî ve iktisadî istikrarının zarar görme olasılığına karşı, hükümetin gönülsüzlüğüne ve kimi AB ülkelerinin muhalefetine rağmen AB işlerine kim, nasıl sahip çıkacak? Hükümeti yeniden AB işine teşvik etmek nasıl mümkün olacak?

AB işleri bugünkü gibi olumsuz ve verimsiz cereyan etmeye devam ederse Ekim ayında açıklanacak ve ilerlemeden çok gerilemeyi kayda geçirecek olan İlerleme Raporu ile birlikte Türkiye’yi yeni bir şok bekliyor. Ancak aklımız umumiyetle şoklarla geri geldiği için belki de şaşırmamak ve nefes tüketmemek daha mâkul. .

Bu yazı Vatan Gazetesi'nde de yayınlanmıştır.

Diğer yazıları için tıklayın

AB YOLUNDA
Küçük bir Arşiv