AB Editörü'nden

Güncelleme: 29. 04. 2006

Bakalım AB çevre korumasında ne işe yararmış
Çevre ve Orman Bakanı'nın geçen hafta sonu gazetelerdeki fotoğrafı sadece kendi hayalkırıklığını değil ülkenin çevre konusundaki derin duyarsızlığının da resmiydi. Nedeni, 2872 sayılı 1983'te kabûl edilmiş, modası geçmiş Çevre Yasası'nda değişiklikler öngören ve özellikle cezaların caydırıcılığını güçlendiren yeni yasanın Genel Kurul'da "vakitsizlikten" görüşülememiş olmasıydı.

Bir diğer anlamlı ifade, yine hafta sonu, günlerdir Tuzla'da tesbit ve tahliye çalışmalarını yürüten İl Çevre Müdürü'nün olup bitene gelip bakmaya dahi tenezzül etmeyen yerel yönetimin meraksızlığı konusundaki yakınmasıydı. Saldım varili çayıra mevlâm kayıra…

Çevrenin kirletilmesi uyanık sanayicinin de faydalandığı bu derin duyarsızlığın sonucu değil mi?

AB çevre politikası toplantısı
Türkiye'deki kirlilik ve çöplük buzdağının görünen ucu Tuzla kepazeliği esnasında Üniversitede Türkiye'nin AB çevre mevzuatına uyumunu konuştuk. Bahçeşehir AB Buluşmaları kapsamındaki toplantı tüm AB mevzuatı için olduğu gibi, çevre başlığının vecibelerine yerine getirmek durumunda olanları bilgilendirmek ve farkındalık yaratmak amacını taşıyordu. Bir anlamda, bilgilenme vasıtasıyla bilinçlenmek ve süreci sahiplenmek.

Komisyon'un çevre konusunda Türkiye masası sorumluları gayet çarpıcı rakam ve bilgileri paylaştılar. Örneğin ülkemizin çevre uyumu için asgarî 70 milyar avro gerektiğini ve özellikle bu mevzuatın yatay olduğunu, tüm diğer mevzuata yansıdığını belirttiler. Sunumlara Bahçeşehir Üniversitesi websitesinden ulaşmak mümkün. Ellisi bağlayıcı olan ikiyüzyetmiş civarında mevzuat içinde güncellikleri açısından ikisi dikkatimi celbetti.

Avrupa Adalet Divanı 2000 yılında Yunanistan'ın Girit'in Hanya kentinde sivil toplum kuruluşu şikayeti üzerine atık yönetimi konusunda 75/442 sayılı direktif ile zehirli ve tehlikeli atık konusunda 78/319 sayılı direktifin ihlal ettiğini saptamış ve Yunanistan 5.400.000 avro ödemeye mahkum edilmiş.

Diğer bir örnek İspanya'dan. Deniz banyosu sularının %65'ini, 1976'da kabul edilmiş olan 160 sayılı "Banyo Suları Direktifi" uyarınca yıllık raporlama dışı bırakmış. Bir yazlık bölgedeki suyun kalitesi şikayet konusu olmuş. İspanya 2004'te Avrupa Adalet Divanı tarafından 12.483.000 avro cezaya mahkum edilmiş.

Esasında Komisyon, başa çıkmak mümkün olmadığından ve denetim daha etkin olacağından "kirleten öder" ilkesinin daha çok ulusal yargının tasarrufu olmasını tercih ediyor.

Çevre koruması öncelik değil
Çevre ve Orman Bakanlığı bürokrasisi AB uyumu konusunda diğer icracı kurumlar arasında epeyi iş yapan bir kurum olarak öne çıkıyor. Ancak çevre ülkede öncelikli bir mevzu değil. Arasıra zehirli varil bulununca gündeme geliyor. Kirliliğin insan ve hayvan sağlığı üzerindeki sonuçları çoğu zaman uzun vadeli olduğu için kirlilik konusunda bilinç seviyesi de denizdeki karpuz kabuğu ile sınırlı. Dilimizde kavramın, "pollution" sözcüğü gibi kendine has bir karşılığı dahi yok.

Fakat en vahimi çevrenin en tepede dahi, gelişmekte olan Türkiye'nin sanayileşmesinin önünde bir engel olarak algılanması ve kalkınma ideolojisinin kibri karşısında esamisi okunmaması. Türkiye de çevrenin değerini, gelişmiş sanayi ülkelerinde olduğu gibi çevreyi berbat ettikten sonra anlamaya mahkûm. Halbuki önümüzde bugün yirminci sene-i devriyesini idrak ettiğimiz Çernobil kazası gibi tüyler ürperten olaylar ve bunlardan çıkarılacak ne dersler var.

Komisyon'un çevre politikasına adayların uyumundan sorumlu yetkililer Türkiye'nin hazırlık, müzakere, uyum ve uygulama döneminin dört yılı aşabileceğini belirtiyor. Çevre konusunda duyarlılık, bilinç ve zihniyet değişikliğinin ne kadar vakit alacağı konusunda ise daha bir tahmin yapılmamış…

















Bu yazı Vatan Gazetesi'nde de yayınlanmıştır.

Cengiz Aktar Bahçeşehir Üniversitesi öğretim üyesi

Diğer yazılar için tıklayın