AB Editörü'nden

Güncelleme: 28. 03. 2006

Görünmeyen AB
Hafta başında Avrupa Komisyonu temsilcisi Büyükelçi Kretschmer Adana'da yapılan bir toplantıda halkın müzakere süreciyle birlikte AB'ye üyelik hakkındaki desteğinin kaygı verici şekilde düştüğünü belirtmiş. Desteği sağlayabilmek için de AB konusunda bilgilendirme çalışması gerektiğini söylemiş. AB konusunda bilgilenme ve bilgilendirmenin üyeliğe hazırlık çalışmalarının başarısının olmazsa olmaz koşullarından biri olduğu aşikâr. Ancak bu hedef doğrultusunda aday ülkenin olduğu kadar AB kurumlarının da çaba göstermesi gerekiyor. Zira işin başarıya ulaşması teoride herkesin çıkarına. Türkiye'deki bilgilendirme çalışmalarının tahlilini bir sonraki yazıya bırakalım ve bakalım AB kurumları bilgilendirme konusunda ne çaba sarfediyor.


Soyut bir AB
Bilgilendirmenin hem doğrudan ve hem dolaylı pek çok yolu var. Gözle görülür altyapı projeleri vasıtasıyla AB'nin ne olduğu konusunda dolaylı bilgi vermek mümkün. Ya da varolan mecraları, doğrudan bilgilendirme için kullanmak. Ama maalesef AB kurumlarının bu yolları kararlı ve sistematik şekilde kullandığını söylemek mümkün değil. Aksine AB Türkiye'de görünür değil, soyut bir kavramdan ibaret. Sokaktaki adama göründüğü zaman ise daha çok sopa veya azarlayan işaret parmağı biçiminde. Esasında şimdiden pek çok getirisi varsa da bu getiriler vatandaş için görünür değil. Bu eksikliklerin temel nedeni AB kurumlarının ve başta AB siyasetçilerinin genelde Türkiye'nin adaylık ve üyeliğine olan soğuk yaklaşımları sonucunda maddî olanakların sınırlı kalması.

Sınırlı malî kaynak
Türkiye'ye Ankara Anlaşması'nın yürürlüğe girdiği 1964'ten 2004'e dek topu topu 3.2 milyar € verilmiş. Bunun sadece 620 milyon €'u karşılıksız hibe, geri kalanı ise kredi.

Yakın zamanda, adaylığımızın tescil edilmesinden sonra 2000 yılından itibaren ilk iki yıl 177, 2002'de 126, 2003'te 144 milyon € hibe verilmiş. 2004-2006 dönemi için toplam destek ise 1.05 milyar €.

2007-2013 döneminde Türkiye için telaffuz edilen yıllık destek 500 milyon € civarında. 500 milyon € adam başına yılda 7 € demek. Bu komik rakamlar Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin aldığı miktarla karşılaştırıldığında, bu ülkelerin toplam nüfus ve yüzölçümlerinin hemen hemen Türkiye ile aynı olduğu düşünülürse, Türkiye için öngörülen desteğin bu ülkelere hazırlık döneminde verilen yıllık tutarın sadece yaklaşık altıda birine denk düştüğü ortaya çıkıyor.


Bu tutarların, AB'nin görünürlüğünü sağlayacak şekilde proje üretmek, AB konusunda toplumu bilgilendirmek ve Komisyon'un varlığını pekiştirmek için yetersiz olduğunu söylemeye gerek bile yok.

Sınırlı insan kaynağı ve mevcudiyet
Önceki dönemde yıllar boyunca sayısı sınırlı kalan Komisyon'un Ankara'daki personeli ancak son zamanlarda ciddî bir rakama ulaştı. Bilgilendirme amacıyla Komisyon, Ticaret Odaları bünyesinde 12 kentte 12 bilgi ofisini destekliyor. Ayrıca İstanbul'da Mete caddesinde sınırlı kaynaklarla hizmet veren bir Bilgi Merkezi var. Ancak Orta Avrupa'nın eski aday ülkelerinin üyelik öncesi dönemlerinde harekete geçirilen insan kaynaklarıyla karşılaştırıldığında, AB'nin Türkiye'deki personeli ve fizikî varlığı son derece yetersiz. AB'nin, Türkiye'yi lâyıkıyla kapsayabilmesi için Birleşmiş Milletler operasyonlarındaki gibi icra yetkisiyle donatılmış yerel bürolar açmayı düşünmesi acil bir zorunluluk. Ankara'dan bu koskoca ülkeye yetişmeye çalışmak Türkiye'nin müzmin idarî sorunu olan merkeziyetçiliği tekrar etmekten başka işe yaramaz.

Türkiye'nin AB üyeliğine hazırlanması, hem üye ülkeler, hem AB kurumları, hem de adayın kendisi açısından azamî derecede yaratıcılık, sabır ve özveri gerektiriyor. Bugün itibariyle bunların yeterince varolduğu söylenemez.










Bu yazı Vatan Gazetesi'nde de yayınlanmıştır.

Cengiz Aktar Bahçeşehir Üniversitesi öğretim üyesi

Diğer yazılar için tıklayın